FEIJENOORDSE MEESTERS

Winter 2010 / 2011

Lang gold de winter 1978 /1979 als de strengste in mijn loopbaan als machinist. Hij begon rond de jaarwisseling en duurde tot aan het begin van de maand maart. Tussentijds waren er weliswaar verscheidene dooiaanvallen, waaronder veel met ijzel, maar telkens keerde de vorst terug. De omstandigheden op de weg en bij het spoor werden er niet beter op. Voor mij als jonge machinist brachten die omstandigheden destijds een enorme schat aan ervaring. In alle daarop volgende jaren gebruikte ik daarvan soms een kleine hoeveelheid. Meer was niet nodig, want 'Koning Winter' regeerde sinds die éne keer zo nu en dan slechts een beetje. Zachte winters voerden de boventoon en statistisch gezien namen ze in aantal alleen maar toe. Zo waren de winters tussen 1988 en 1995 (uitgezonderd die van 1991) uitgesproken zacht. Ook de periode tussen 1910 en 1916 gaf een dergelijk beeld te zien, evenals het tijdvak van 1971 tot 1978. De sneeuwrijke- en koude winter van '78 / '79 kwam dus eigenlijk als een complete verrassing. De herfst van 2010 deed daar ruimschoots een schep bovenop! Kommer en kwel? Ach, laten we vooral ook genieten van de zeldzaam mooie gezichten en uitzichten die het barre weer ons biedt... Veel fotografen trotseren daarvoor uit vrije wil de kou. Nèt als vroeger trouwens, maar uit die tijd ontbreekt het gemaakte materiaal helaas. Laten we daarom zonder al teveel commentaar koesteren wat we hebben...

Foto boven (Cor de Rijke): De winternacht van 17 op 18 februari 1979 te Utrecht Goederen. Al snel wist men mij als jonge machinist over te halen om actief lid te worden van de toen pas opgerichte Stoomstichting Nederland. Het gebeurde in die tijd niet zelden dat we aan het einde van een dienst direct naar het oude veilingterrein van Rotterdam Noord reden, om daar te sleutelen aan zo'n oude stoomkar.... Ik herinner mij in dat opzicht nog levendig dat Koos Snel en ik 's nachts in het licht van slechts een enkele looplamp nieuwe tenderdeuren voor de 23023 gelast hebben. De oude waren zo rot als een mispel en we wilden de zaak op orde hebben voor de op stapel staande winterritten van 16, 17 en 18 februari 1979 van en naar Utrecht CS, waar in de Jaarbeurshallen het evenement 'Techniek in Vrije Tijd' werd gehouden. Tegen de tijd dat we moesten rijden was het bar winterweer geworden. Het vroor streng en er lag een dik pak sneeuw. Dat was voor mij als SSN-vrijwilliger geen belemmering om er het hele weekeind bij te zijn. Terwijl anderen warm op hun bed lagen, lag ik samen met Ben Honders (Nedtrain Rotterdam) op de rug in de sneeuw onder de in Duitsland gehuurde rijtuigen om de bevroren stoomverwarming weer aan de praat te krijgen. Eigenlijk wisten we daar niets van, maar we prutsten net zo lang tot het klimaat in de rijtuigen weer aangenaam werd. Intussen zorgde Koos als nachtstoker voor het vuur onder de ketel. Veel NS-materieel had er door de kou (dat gebeurde toen ook al!) de brui aan gegeven. Dat wij wèl reden was misschien vooral te danken aan het feit dat we heel veel mensen (met méér of iets minder verstand van technische zaken) tot onze beschikking hadden. Ook het gegeven dat er geen computers of elektronica in het spel waren, hielp een handje mee. Moderne techniek leeft nu eenmaal zijn eigen leven en zet mensen maar al te vaak letterlijk buiten spel!

Maar goed, over naar de ingestuurde foto's!

Foto (Wilfred Wieldraaier): Het is vrijdag 17 december 2010 als Wilfred Wieldraaier met trein 48757 in Oberhausen arriveert. Vanaf de Maasvlakte reed hij niet alleen de zonsondergang tegemoet, maar ook het slechte weer. Dat de herfst van 2010 uiteindelijk ook bij ons dit beeld te zien zou geven, was op dit moment nog moeilijk voor te stellen...

Een paar dagen later, het is dan inmiddels 20 december 2010, staat onze fotograaf Rob van der Rest eenzaam aan de Wieldrechtse Zeedijk nabij Dordrecht. Zijn warme auto is gelukkig onder handbereik. We zien achtereenvolgens de 1724, die met een dubbeldekstam op weg is richting Breda; de in dezelfde richting passerende SGM(m) 2940 en een door de loc's 6416 en 6495 getrokken containertrein. Treinstel 2940 vertoont een opvallend ijsvrij uiterlijk. Het is dan ook net uit de werkplaats teruggekeerd van een ontdooibeurt, waarbij ook de beide schuitjes van de stroomafnemers zijn vernieuwd. Normaal gesproken zien we bij Sprinters al snel een 'ver-ijsde' neus optreden. Van alle treinstellen heeft SGM waarschijnlijk de grootste spoilerwerking. Overigens bestaat er geen enkel type locomotief of treinstel dat vrij van dit effect is. Wat de gevolgen zijn, zien we op de laatste twee foto's van treinstel 9558. 't Is niet meer dan een kwestie van tijd. Wanneer alle aanzuigroosters eenmaal vol met sneeuw en ijs zitten, volgt vanzelf het uitvallen van de apparatuur. Maar ja, we rijden dan ook niet op gepekelde wegen. Afgezien daarvan is alles de klok rond in bedrijf...

Foto (Willem Steen): Op 20-12-2010 is jullie webmaster met trein 4054 onderweg van Rotterdam naar Uitgeest. Voor vertrek uit Rotterdam heeft een ploeg van NedTrain de cabinefronten netjes ijsvrij gemaakt. Door de tijdsdruk lieten ze de schortplaten en de automatische koppelingen echter voor wat het was. Een indruk van hoe het treinstel er aanvankelijk uitzag blijft daardoor enigszins behouden. Helemaal vlekkeloos verliep de rit overigens niet. Door een (waarschijnlijk) overijverige waterafscheider was sprake van een grote luchtlekkage op het hoofdreservoir. Afgezien daarvan viel voorbij Breukelen de cabineverwarming uit en telde de trein slechts de helft van het bedoelde aantal rijtuigbakken. Het herbergen van de talrijke spitsreizigers op de Zaanse lijn gaf daardoor de nodige extra problemen. De onder deze vorm van winterse omstandigheden geldende maximum snelheid (voor SGM!) van 90 km/h zorgde samen met de voornoemde ongerechtigheden voor een aankomstvertraging van 20 minuten op het eindstation. Te Capelle Schollevaar werd mijn aankomst en vertrek vastgelegd. Meer foto's van Willem Steen zijn te bekijken op:

http://www.flickr.com/photos/willemstreinen

Foto (Dink de Witte): December 2010... Prachtig hè, dat goeie ouwe Mat '64. Doet het nog altijd uitstekend onder winterse omstandigheden. Bij ijs aan de bovenleiding kunnen we nog alle hulptoestellen bij het aanzetten uitschakelen. Vonkvorming en bijgevolg 'spanningsval' worden zo tot een minimum beperkt. 'Verlaagde begrenzing in', en je komt overal weg! Tijdens stationnementen is het bij dit type treinstel raadzaam om een aantal malen de remkraan tussen rijstand en volremstand (Ep-rem) te bewegen. Eventueel ijs in de regelkleppen breekt zo af, waardoor vaste remmen (een zwak punt bij Mat '64) achterwege blijven. De opname werd gemaakt tussen Kapelle en Kruiningen. Op de achtergrond ligt dus de Vlakebrug.

Foto (Tim Oosterlee): Het winterweer brengt voor NedTrain drukke dagen met zich mee. Ook deze VIRM (8670) heeft daar (Leidschendam) op 23 december 2010 een bezoekje gebracht.

Foto (Wilfred Wieldraaijer): Ook de Betuweroute bij Gorinchem was op 2e Kerstdag 2010 bedekt met een dik pak sneeuw...

Foto (Wilfred Wieldraaijer): Na aankomst (uit Duitsland) op een witte Kijfhoek, 26 december 2010...

Winterfoto's Ed van Hengel