FEIJENOORDSE MEESTERS

Meer foto's van de Waalhaven

Foto (familiearchief Ben van Wevering): Met deze leuke plaat gaan we terug naar het Rotterdamse Waalhavengebied in de zomer van 1966. In die tijd was aan de Rietdijk nummer 12 de firma 'NV van Oorschot' (later 'Audi NSU import Nederland N.V.') gevestigd. Het zicht op de lange rijen 'NSU-tjes', bestaand uit modellen uit de reeks 'Prinz 4' en een paar uit de 'Prinz 1000L', tegen de op de achtergrond contrasterende Euromast (zonder 'spacetower') is daarmee meteen verklaard. De foto werd volgens de overlevering gemaakt aan de Plompertstraat, maar dan wel in de tijd dat de waterkering voor de Deltawerken nog niet was aangelegd. De verderop gelegen kruising met de Rietdijk is in het licht van deze informatie misschien wat beter herkenbaar. Over het gegeven dat de aanvoer van deze automobielen zich over het spoor voltrok, kan geen misverstand bestaan. De man op de foto is overigens de heer Beusekom, die de aflevering naar de dealers verzorgde. In 1968 verdween het aan de Rietdijk gelegen bedrijf en bleef er alleen nog een Van Oorschot-kantoor in Tegelen (bij Venlo) bestaan. Ook daar vond de aanvoer vanuit Neckarsulm (waar de naam NSU vandaan komt) grotendeels per spoor plaats.

Foto (Hans Scherpenhuizen): Waalhaven Zuid, 9 december 1970. Deze 'Postopname' werd genomen tijdens een bezoekje aan seinhuiswachter Arie Metselaar. Zoals wellicht bekend zou Arie later in zijn spoorcarrire als heuvelprocesleider op Kijfhoek belanden. Een mooie- en zeldzame toevalligheid is de op het onder het seinhuis gelegen kopspoor (voor Weg & Werken) geparkeerde 'hart' van een Robeltrein, waarmee men in deze tijd verrassend snel nieuwe spoorstaven wist te leggen. Op deze prachtige plaat zien we helemaal links ook nog een voorbijrijdende (in het roodbruin!) DE2400.

Foto (Rob Schippers): Waalhaven, 10 april 1975... We zien de loc's 639 en 2263 ter hoogte van het dienstgebouw. Van de 2263 is bekend dat deze tot de eerste tien radioloc's van de serie behoorde. Verder was het de laatste 2200 die werd gehuisstijld in de kleuren geel en grijs. Geruime tijd voordat dit plaats vond, raakte de locomotief al haar nummerplaten kwijt. Op deze foto verkeert zij echter nog in volle glorie.

Foto (Rob Schippers): Radioloc 2263 op de containersporen te Waalhaven-zuid. De opnamedatum is 10 april 1975.

Foto (Rob Schippers): Het is 10 april 1975 wanneer -de nog in groen gestoken- rangeerlocomotief 639 wordt vastgelegd op de gevoelige plaat. De 'als het ware dubbele achtergrond' (rechts) laat het nieuwe dienstgebouw zien, en daarnaast ook het pand waarin 'Damco' is gevestigd. Onbetwist emplacement Waalhaven zuid!

Rob van der Rest fotografeerde in het verleden geregeld taferelen die uitgesproken typerend waren voor het Rotterdamse goederenvervoer. Neem bijvoorbeeld deze rangeerploeg die op de Waalhaven met loc 659 onder de post aan het werk is. Het armsein werd trouwens voor dit soort rangeerbewegingen nooit getrokken. Zelfs de rouwbrief werd door de wachter niet altijd gedraaid. Soms kroop je met de kar gewoon achter het wissel dat m moest, waarna een over en weer opgestoken hand de rijweg bevestigde. Op de achtergrond vullen de seniorenflat 'Valckensteijn' en een Metrostel dit nostalgisch aandoende decor aan. Al met al een schitterend drieluik, dat eindigt in het mooie avondlicht van zomaar een dag in mei '89...

Foto's (Michel Goossens): Winterse omstandigheden hadden niet zelden tot gevolg dat dieselloc's niet meer wilden starten; met name wanneer er, zoals op de Waalhaven, nagenoeg geen beschutting was. Nadat de ploeg met de startkabels ook de Waalhaven had aangedaan, ging het rangeerproces echter weer in volle vaart verder. Weersomstandigheden hadden over het algemeen geen invloed op de vervoersomvang en dus ook niet op de hoeveelheid van de uit te voeren werkzaamheden.

*****

Foto links (Rob van der Rest): De 2418 en de 2522 trekken hun last over de hoofdbaan voort naar Kijfhoek. Deze foto werd gemaakt op een dag in mei vanaf 'Post-T' in 1989.

Foto rechts (Rob van der Rest): Locomotoren waren vroeger trouwe vertegenwoordigers in het 'Spoorse' beeld. Met name 'Weg en Werken gebruikte ze voor niet al te zware werktreintjes, zoals hier in maart 1994 langs de Albert Plesmanweg.

*****

Foto links (Michel Goossens): Ook koelwagons waren op de Waalhaven een vertrouwde verschijning.

Foto rechts (Ben van Wevering): Behalve op het emplacement zelf stonden InterFrigo koelwagons, zoals hier op 04-09-1991, in de avond ook wel op het eerste stuk van de A. Plesmanweg opgesteld.

*****

Waalhaven-oost

Foto (Albert Sas): Een plaatje van loc 2303 op de Waalhaven-oost dat dateert van 6 december 1980. Rechts in beeld zien we nog net een gedeelte van de naam Multi Terminal Waalhaven, waar even eerder een aantal wagons geplaatst zijn. Rond 1995 eindigde voor de ongeveer 150 werknemers het bestaan van dit bedrijf, nadat de onderhandelingen met betrekking tot de overname door overslagbedrijven als Hanno en het Nederlands Transport Bureau mislukten. Van de werknemers van 'MTW', traden er 60 in dienst bij het overslagbedrijf Seaport, dat net als Multi Terminals een dochter van het Pakhoed-concern was. Daarnaast kregen ongeveer 20 'MTW'ers' een baan in andere Pakhoedbedrijven en een evengroot aantal ging over naar andere havenbedrijven die waren aangesloten bij de SVZ (de vereniging van Rotterdamse havenwerkgevers). 53 werknemers maakten tenslotte gebruik van vervroegde uittreding. Zeer opmerkelijk was het feit dat er sprake was van een premie voor iedereen die vrijwillig wilde vertrekken. Zij kregen maar liefst een bedrag van honderdvijftigduizend gulden mee.

Foto's boven (Ben van Wevering): Het plaatsen of uithalen van wagons kn een fluitje van een cent zijn, maar duurde soms bijna een halve dag. Zo verging het ook deze rangeerploeg. Op een mooie augustusdag in 1990 gingen ze, onwetend van de vertragingen die hun nog te wachten stond, op weg naar Pier 1 op de 'Oost'. Tot aan de Korperweg ging alles natuurlijk voor de wind, maar aangekomen in de Kesterenstraat was de vaart er al snel uit. Een flinke hoeveelheid pallets versperde de doorgang en ook al kreeg de vorkheftruckbestuurder van de voorman het dringende verzoek om het spoor vrij te maken, erg opschieten deed het niet. Pas toen hij eindelijk alles op zijn 'dooie gemak' in een vrachtwagen had geladen, kon de loc weer door. Veel verder kwam de ploeg daarna overigens niet. Een chauffeur van een vrachtwagen van P&O, die er eerst niet stond, bleek intussen zijn wagen doodleuk op de rails geparkeerd te hebben. Alsof de duvel ermee speelde, was de chauffeur ook nog eens in geen velden of wegen te bekennen. Pas na lang zoeken werd hij teruggevonden in de kantine van het Havenbedrijf. De laatste foto wekt de indruk dat de ploeg niet veel haast meer heeft. Een klein beetje meer vertraging maakt dit waarschijnlijk de laatste klus van de dag. Het was namelijk algemeen bekend dat vroeg terugkeren een volgende klus betekende. 'Late terugkomers' hadden daarentegen altijd hun 'vroegertje'...

Foto's boven (2x Rob van der Rest): Radioloc 2264 komt terug van 'de Oost' en is kort voor 'Post-T' op Whz. In het laatste avondzonnetje wordt de loc nog wat beschenen. Opname 14-03-1990. Daarnaast nogmaals  een terugkomst vanaf Waalhaven-oost op 09-06-1989. Loc 2260 passeert de slechts met waarschuwingslichten uitgeruste kruising ter hoogte van de Korperweg. Tegenwoordig is de beveiliging hier geregeld door middel van overwegbomen. In 1989 kende men deze luxe niet...

Foto's midden (3x Ben van Wevering): Loc 2290 op A. Plesmanweg op 14 augustus 1991.

Foto onder (Ben van Wevering): Waalhaven-noordzijde, Sluisjesdijk 1988. De aanwezige robot nam bij het lossen het rangeerwerk voor zijn rekening.

Wederom een aantal superleuke foto's met een verhaal erbij! Dat er hier wellicht iets vreemds aan de hand was, vermoedde fotograaf Ben van Wevering in eerste instantie niet. Fietsend kwam hij destijds uit de richting van de Korperweg, toen hij op de 'OZ' een 600'tje tegen de Talbots zag staan. Niets bijzonders, dacht Ben, want er viel in die tijd altijd wel iets te rangeren in deze buurt. Hij vervolgde daarom gewoon zijn weg, totdat hij even later het typisch pruttelende geluid van de optrekkende 600 ineens hoorde overgaan in het zware, zagende geluid van een naaimachine. Alsof die door te dik leer heen moest. Tergend langzaam was er beweging gekomen in de hele sleep kunstmestwagens; toch wel een zwaar stuk voor een 600tje! Rechtsomkeer dan maar...

Foto's (Ben van Wevering): Toch wel zwaar voor een 600tje. Bij de nadering van de kruising met de Olieslagerweg liep deze collega dus voor de uitlopende sleep uit. Zo kon het sleutelkastje op de hoek van de J. Olieslagerweg en de Albert Plesmanweg alvast bediend worden.

Dichterbij gekomen bleek de radiolocbestuurder zijn rangeerloc op handbediening te besturen. Mogelijk was de radio-installatie defect, maar evengoed kon het zijn dat hij niet het risico lopen op een radiostoring. Dat zou immers een ongewenste stilstand tot gevolg hebben. Hoeveel wagons er in deze combinatie op lucht stonden liet zich raden. In ieder geval was het met een DER600 bijna onmogelijk om deze treinlengte vol te pompen. Lukte dat na lange tijd wel, dan was de capaciteit van het hoofdreservoir onvoldoende om de treinleiding na een remming weer te vullen. Om deze problemen het hoofd te bieden, liep deze radiolocbestuurder bij de nadering van de J. Olieslagerweg dus maar met grote stappen voor de (uit)rijdende sleep uit. Zo kon hij alvast het sleutelkastje bedienen om, eenmaal terug in de cabine, zonder remmen de kruising te passeren. De altijd ongeduldige automobilisten ondervonden dan de minste hinder; ook al moesten ze in dit geval toch nog 10 minuten wachten. Voor het plaatsen van de Talbots werd normaal gesproken een radiobediende 2200 ingezet. Die haalde de geloste trein ook weer op.

Foto boven (Ben van Wevering): Het geduwd inzetten van de 'Talbot' was gewoonlijk werk voor de radioploeg met de 2200. Vanuit Limburg bracht een loctype 1000 deze trein aan op de Kijfhoek. Daarvandaan reed een Feijenoorder de trein met twee 2400'n door naar de Waalhaven. Opname augustus 1988.

Foto's onder  (Rob van der Rest): Een dubbele bediening (let op de stand van de neuzen!) met 2200'n op de Waalhaven Oost. Jammer genoeg is niet meer te achterhalen welke loc precies wt doet. In ieder geval zijn zowel de 2339 als de 3232 bij deze winterse rangeerwerkzaamheden betrokken en dateren de opnames van 14-02-1991.

*****

Nu eerst eens even 'Pierewaaien'! Op de Waalhaven kon dat naar hartenlust. De onderstaande opnames zijn gemaakt tussen 1985 en 1997. Achtereenvolgens zien we de Pieren '1', '2', '5', '6' en '7'. Elke Pier en ieder bedrijf daar had zo zijn eigen sfeer.

PIER 1

Foto links (Collectie Kees Dessens): En van de vele herkenbare plekjes op Pier 1. Rechts andermaal de Kesterenstraat, maar nu gefotografeerd door Ben van Wevering. Ook de foto's onder (september 1989) werden gemaakt door Ben. Ze laten ng een keer de Kesterenstraat zien. Een ploeg is daar net bezig met het plaatsen van Franse onderlossers op de kade bij Spoorhaven. B.V. Spoorhaven B.V. zat, voordat het zich op de Waalhaven vestigde, op het Handelsterrein.

PIER 2

Foto's boven (Ben van Wevering): 14-08-1991, Nijmegenstraat, Pier 2. Om met de 2290 achteraan op Pier 2 de laatste twee goederenwagons op te kunnen pikken, zal eerst deze hindernis genomen moeten worden. Kennelijk was de vrachtwagenchauffeur van deze combinatie niet in de buurt. De rangeerders overleggen dus met elkaar of ze hier misschien toch heel voorzichtig voorbij kunnen. Geduld was bij de bediening van onze klanten een schone zaak. Op de laatste foto is de ploeg bijna klaar om terug  te keren naar de Waalhaven.

Hieronder  rangeert de 2378 in de richting Pier 2 op de Oost. De schijn wordt hier gewekt dat er met loc en machinist gewerkt wordt, maar de witte lichten boven de cabineramen verraden dat het hier toch echt om een radioloc gaat. Opnames zijn van mei 1995. Op de foto onder zijn we getuige van zo'n beetje de laatste inzet van de serie 2200 op Waalhaven-oost.  Loc 6481 komt met een beladen raccoordementstrein van Pier 2, terwijl tegelijkertijd de 2383 vanaf Pier 1 met een sleep komt aangereden. Wat een drukte! Opname mei 1997. (Foto's Rob van der Rest)

PIER 5

                       

Foto (Ben van Wevering): De vraag blijft of deze industrielocomotief een 'scheepvaartverleden' heeft gehad. De inzet laat het vooraanzicht van 'loc Appie' zien.

Hoewel we in eerste instantie nog niet het kleinste stukje geschiedenis van dit ogenschijnlijk afgedankte fabriekslocje op Pier 5 konden achterhalen, heeft het in de zomer van 2008 uitgekomen boek 'Industrielocomotieven' een nieuwe impuls gegeven aan onze zoektocht. Nadat Ben van Wevering het nieuwe boek (dat overigens een geweldig naslagwerk is en waarvan het samenstellen een 'heidens' karwei moet zijn geweest) in bezit kreeg, trof hij als maker van de bovenstaande foto's zowaar loc 'Appie' aan. Dat was voor hem aanleiding om opnieuw in zijn fotoarchieven te duiken... en wat blijkt: loc 'Appie', alias 'Dalmeyer express 1', heeft in plaats van gesloopt te worden, opnieuw een opknapbeurt gekregen. Voorzien van een nieuwe laklaag en idem dito motorkap (nu een afgeronde) heeft het daarna nog dienst gedaan.

Foto (Ben van Wevering): Loc 'Appie' is in zijn nieuwe tooi aan het werk op de Waalhaven op 29-01-89.

Vraagstuk opgelost? Ja en nee, want tegelijkertijd ontstond een nieuw mysterie. Over 'loc 6' op Pier 6 dachten wij namelijk dat dit de voormalige NS 354 was, die later naar Riekje Buivenga was verhuisd.  Het boek 'Industrielocomotieven' vermeld echter dat deze 'loc' tot 1989 in Amsterdam heeft gestaan. Op pagina 173 van hetzelfde boek wordt loc 6 wel genoemd, maar zonder verder commentaar. Kortom, dachten we hier in comit dat 'Appie' een raadsel was, bleek het juist 'nr. 6' te zijn; want de foto van Ben (hieronder) is toch echt op 02-06-1988 gemaakt! Nu zijn raadsels er vooral om opgelost te worden. Maarten van der Willigen deed dat uiteindelijk ook voor ons. Hij fotografeerde dezelfde Sik namelijk op 8 mei 1994 bij sloperij Pametex in de Haagse Binckhorst. Binnen, onder het karakteristieke halfronde dakje, trof hij destijds een inventarislijst aan die de datum 7-4-1967 vermeldde en betrekking had op de NS 207. Na veel omzwervingen werd de 207 uiteindelijk in 2000 bij de SGB gesloopt.

PIER 6

 

Foto (Ben van Wevering): De groene Sik die bij Sloperij Hollandia op Pier 6 stond, kwam niet (zoals eerder gesuggereerd) bij Riekje Buivenga in Waterhuizen terecht. Maarten van der Willigen fotografeerde dezelfde Sik namelijk op 8 mei 1994 bij sloperij Pametex in de Haagse Binckhorst. Binnen, onder het karakteristieke ronde dakje, trof hij destijds een inventarislijst aan die de datum 7-4-1967 vermeldde en betrekking had op Locomotor NS 207. Na veel omzwervingen werd de 207 uiteindelijk in 2000 bij de SGB gesloopt. Over de Sik van Riekje kunnen we tenslotte nog kwijt dat dit Locomotor 354 betreft. En keer in de veertien dagen start zij nog altijd de motor. Een uurtje draaien en het even heen en weer rijden moet het geheel in bedrijfsvaardige staat houden. In en rond haar vroegere blokwachtershuisje in Waterhuizen heeft Riekje ongelooflijk veel oude spoorwegattributen veilig gesteld voor het nageslacht. Als het goed is ligt daar ergens ook nog een briefje met mijn handtekening tussen... Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe om even bij Riekje te vertoeven.

PIER 7

Foto's Ben van Wevering.

*****

Waalhaven-west

Foto's: Rob van der Rest fotografeerde ook veelvuldig in het Waalhavengebied. Een aantal plaatjes uit echt vervlogen tijden. Op de foto links onder bereikt de 2477 met een op de Heijplaat opgehaalde containertrein de Waalhaven... (Opname: 14-03-1990) Rechts onder dezelfde plek 6 jaar later in 1996.

Foto's (Ben van Wevering): De verbinding tussen de Waalhaven en de Heijplaat zoals die er in 1988 nog lag. Door de aanleg van het Reewegviaduct en de bijbehorende ontsluiting van het achterliggende bedrijventerrein sneuvelde deze groene oase. Daaronder de Prinses Beatrixhaven begin 1990. Kort na het maken van deze foto werd een gedeelte van de Beatrixhaven gedempt. Links uit beeld lag een in het groen gelegen parkeerterreintje met een restaurantje.

Foto's (Ben van Wevering): Niks museumritjes! Deze opnames werden gemaakt op 9 augustus 1991. En toen betekende dit beeld nog gewoon hard werken en aan het einde van de dienst met een stijve rug naar huis. Een ploeg rangeert hier ter hoogte van de Waalhavenweg. Normaal gesproken reed je k als rangeermachinist vanuit de rechtse positie in de cabine. Als dat niet mogelijk was, zoals hier door bomen en struikgewas, bepaalde de voorman-rangeerder dat er anders gewerkt werd. Links achter de bomen ligt 'Park de Heij'.

Foto's (Ben van Wevering): Containerwerk vereiste doorgaans meer vermogen dan waarover een 600-tje beschikte. Links is een radiobestuurde 2200 achteraan de Heijplaat op de Eemhavenweg aan het werk(1989) en rechts passeert een 2200 met machinist de wegkruising Waalhavenweg/Reeweg (1990). Onder de Waalhavenweg zelf, waar de infra voldoende ruimte gaf voor het werken met meerdere ploegen tegelijk.

Foto's (Ben van Wevering): De 659 op 22-02-1990 in actie op de sporen naar 'de West"...

Foto (Ben van Wevering): Nog steeds voorzien van oude NS-logo's, maar al enkele jaren rijdend onder de vlag van NS/Cargo, werd deze 2200 op 5-07-1994 gefotografeerd op de Waalhavenweg.

*****

RSC-Waalhaven

Foto boven (Rob van der Rest): Het hele etmaal door was er treinverkeer over het hoofdspoor en wanneer dat zo uitkwam werden er ter hoogte van de Waalhaven ook wel machinisten opgepikt of gedropt.

Foto onder (Rob van der Rest): In de late middagzon van 14 maart 1990 passeren de multiple geschakelde 2506 en 2413 met een 'Botlektrein'. Leuk detail vormen de nieuwe containerkranen van RSC die op dat moment in aanbouw zijn.

*****