FEIJENOORDSE MEESTERS

Vreemde eenden in de bijt

Foto boven (Bertus Kers): Na de sluiting van de Staatsmijnen kwam deze in 1958 bij Deutz gebouwde 131 naar Rotterdam. Zoals dat voor de kenner te zien is, liep de komst via depot Feijenoord. De loc was bestemd om samen met soortgenoot 126 rangeerwerkzaamheden bij de firma UKF op de Vondelingenplaat te gaan verrichten. Van de 131 is bekend dat deze in 1986 werd gesloopt. De 126 verdween in 1981 uit het Rotterdamse, om 10 jaar later, na een korte loopbaan bij DSM Geleen via een aantal omzwervingen (van opkoper naar opkoper), als statisch object bij autohandel Motorland in Schiedam terecht te komen.

Foto's onder (Ben van Wevering): Loc 126 (uit 1956) gekiekt aan de Burg. Honner Gretelaan in Schiedam rond 1990. Naar verluidt staat de loc in kwestie tegenwoordig bij een kantoorpand in de Dirk Gerhardtstraat.

*****

Foto (Rob van der Rest): Rotterdam CS, januari 1987. Hoewel de materieelsoorten op deze foto allebei voor algemeen doorgingen, was een combinatie van een 1100 en een Motorpost weinig alledaags te noemen. 'Een vreemde eend in de bijt derhalve', die voor wat betreft de samenstelling misschien wel een beetje te maken had met de gevolgen van winterse omstandigheden...

Foto (Rob Schippers): Ook dit uit Frankrijk afkomstige meetrijtuig mag een 'vreemde eend in de bijt' genoemd worden. Als eerste rijtuig achter de loc kwam het ooit mee met de D-trein uit Parijs. Eenmaal voorbij de grens bij Essen kwam het direct in actie door het traject Roosendaal - Amsterdam te meten. Daarmee was haar werk niet ten einde, want na het uitrangeren op de eindbestemming stond het drie-draaistellige rijtuig, in een aantal opeenvolgende dagen, nog een 'rondje Nederland' te wachten over de hoofdsporen die met meer dan 100 km/uur werden bereden. Na de gedane arbeid belande het meetrijtuig weer in Amsterdam, om van daaruit al metend de thuisreis te aanvaarden. Voor wat betreft de bemensing was het in het rijtuig altijd een drukte van belang vanwege het feit dat er voor elk bereden 'verantwoordelijkheidsgebied' de betrokken Chef van Weg en Werken aanwezig moest zijn. Het geringe aantal stops maakte daarbij dat de verschillende chefs langer aan boord vertoefden dan strikt noodzakelijk was. Tussen Roosendaal en Rotterdam CS waren er om de genoemde reden bijvoorbeeld vier Chefs van Weg en Werken in het rijtuig aanwezig: En voor het baanvak Roosendaal - Lage Zwaluwe, En voor het baanvak Lage Zwaluwe - Zwijndrecht , n voor het baanvak Zwijndrecht - Koningshavenbrug, en tenslotte nog eentje voor het baangedeelte tussen de Koningshavenbrug en Station Schiedam - Rotterdam West (zoals dat toen nog heette). In Rotterdam was het, op de laatstgenoemde chef na, wisseling van de wacht... Overigens werd de opname van dit markante meetrijtuig gemaakt in Utrecht, waar het op 9 april 1975 tijdens haar tournee langskwam. Kijkend naar de foto kunnen we over het middelste draaistel melden dat dit met meetdraaistel is. Hiermee werd dus de ligging van het spoor -horizontaal, bogen, verkanting etc.- in kaart gebracht. Een voor CTO omgebouwde 'NS-bolkop' zou in een later stadium het meten voor haar rekening nemen. Dat gebeurde overigens naast het zogenaamde schouwen dat vroeger tussen de treinenloop door werd uitgevoerd. Schouwers van Weg en Werken controleerden daarbij lopend, of soms ook wel fietsend, 5 dagen in de week alle sporen en op de zesde dag nog eens de wissels in hoofdsporen die met meer dan 100 km/uur werden bereden. Ultrasoon onderzoek, met bijvoorbeeld omgebouwde loc's 2200, heeft het arbeidsintensieve schouwwerk van vroeger inmiddels overgenomen. 

(Met dank aan Cor Knops voor het geven van de toelichting)

*****

 

Foto's (Rob van der Pols): Op 27 december stonden een groot aantal afgedankte Wadlopers op de Waalhaven... Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

 

Foto's (Rob van der Pols): Maar niet voor lang, want een dag zouden ze versleept worden naar 'RHB stevedoring & warehousing'. Na inscheping aldaar (ng een dag later) aan boord van motorschip 'HC Melina', wordt koers gezet naar Constanta in Roemenie. Daar wacht deze 'DH-stellen' vanaf 10 januari 2012 een nieuw leven. Tot die tijd vallen ze nog even onder de noemer 'Vreemde eenden...' Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

 

Foto's (Rob van der Pols): Geholpen door de V156 van de Rurtalbahn schuifelt op 28 december 2011 een optocht van oude 'Wadlopertjes' via de Albert Plesmanweg naar de Waalhaven Noordzijde. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Foto (Rob van der Pols): Voor de liefhebbers vermelden we even de treinstelnummers: 3220, 3216, 3228, 3202, 3224, 3223, 3210 en 2319. Zij hebben dus de laatste meters op het Nederlandse spoorwegnet gereden...

*****

Sinds het begin van deze website, is het aantal on-line gezette items uitgegroeid tot duizenden. Meerdere keren per week komen daar zaken bij, want mijn toch al verre van uitgeputte archief wordt nog altijd dagelijks aangevuld. En of het ingestuurde materiaal nu mooi, origineel, grappig, wazig, merkwaardig of mysterieus is, ik plaats het misschien niet direct, maar bewaren doe ik het allemaal (zolang het tenminste past in de sfeer van mijn verhaal en het met de fotorechten goed zit!). Logischerwijs laten dingen van de categorie 'merkwaardig' of 'mysterieus' het langst op zich wachten. Soms op het mijnerzijds bezwaard voelen af! Om met deze last af te rekenen heb ik besloten een nieuw hoofdstuk te wijden aan 'dingen' die ons, in een vertrouwd aandoende omgeving, 'vaag' voorkomen. Voor het gemak noem ik ze maar even 'Vreemde eenden'...

Foto (Cor de Rijke) Met treinstel 466 als trein 14162 op weg naar Vlaardingen...

Soms maak je bij het spoor bijzondere dingen mee. In de namiddag van 22 juni 2011 bijvoorbeeld. Mijn dienstkaartje vermeldde een slagje met een Spitspendel. Daarvoor wordt normaal gesproken Sprinter Light Train (SLT) ingezet. Vandaar dat het geheel tegen mijn verwachtingen in was, toen daar ineens een heuse Mat'64 afkwam (kon ik dus mooi weer terug om bij mijn collega de stuurstroomsleutel op te halen!). Oude tijden herleefden daardoor, want voor zover ik me kon herinneren, had ik op de Hoekse lijn voor het laatst een stoppertje met dit materieel gereden in 1983 (of zo)... Tja, ook alle passagiers waren helemaal lyrisch natuurlijk; ook al door het feit dat een 'Feijenoordse meester' de trein reed en het omroepen ouderwets 'live' gebeurde (wat wil een mens meer dan persoonlijke service!?). Je kunt wel merken dat de doorsnee reiziger niet veel meer gewend is tegenwoordig... Een compliment aan het adres van ProRail leverde deze vreemde eend eveneens op. De Spitspendel naar Vlaardingen-Centrum werd op de CTA van Schiedam-Centrum namelijk netjes aangekondigd als 'Intercity'. Maar ja, met de rijtijden en het ombouwen op Vlaardingen versloegen we dan ook glansrijk de SLT... Bijgaand de foto waarvan ik, mijmerend over het oude Schiedam Rotterdam-West, vond dat ik die beslist even (oud) moest maken voor jullie. O ja, een puntje van kritiek nog! De koersrolautomaat bleek niet voorzien van een passende bestemming. Maar mijn conducteur wist gelukkig raad. Het door hem gekozen 'Extra trein' zette het publiek weliswaar aan tot vragen, maar echte misverstanden, zoals een paar dagen later in Amsterdam, bleven uit. Hoe toevallig 'toevallig' kan zijn, maakte ik namelijk op de daarop volgende 24e juni mee. Treinstel 466 (nu gekoppeld met een tweelingbroertje) verscheen toen opnieuw langs het perron. De vragen waren niet van lucht...Of die 'borden' wel goed stonden, want dit was toch geen Intercity? Nee, dat laatste waren we zeker niet. Gedreven door nostalgische gevoelens maakte ik met mijn GSM opnieuw een foto. Ook de wat vreemd aandoende 2285 van 24-06-2011 naar Breda (de sneltrein derhalve) werd daarmee vereeuwigd. Het einde van de Mat'64-story bleek daarmee echter nog niet in zicht. Op zondag 26 juni 2011 belandde ik wederom op twee tweetjes Mat '64. Nu ging de reis als leeg materieel (trein 89160) van Rotterdam naar Roosendaal. Z zeldzaam is Mat'64 kennelijk ook weer niet! Van deze rit dus even geen foto... Wѐl van een andere 'vreemde eend' die ons pad kruiste op de terugweg naar mijn standplaats Dordrecht. Wat een mooi vak hebben we toch!

 

Foto's (Cor de Rijke): Trein 2285 op spoor 2a van Amsterdam Centraal op 24 juni 2011. Onderliggend zomaar een plaatje vanuit een Traxx (met helaas erg vuile cabineruiten!) tussen Zevenbergen en Lage Zwaluwe... Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

*****

 Foto boven (Rob van der Rest): Op 28-11-1993 naderde dit grijsblauwe TGV-treinstel Rotterdam CS.

Foto's onder: Bertus Kers uit het Twentse 'schone land' was destijds van de partij voor het schieten van deze plaatjes. Mooi in beeld zijn de opschriften die herinneren aan het snelheidsrecord... O ja, en nu we daar toch een beetje in de buurt zijn; Simon Geltink, onze meester uit het Zutphense, laat even weten dat ook hij iets had met de 'TGV-Atlantique'. Hij werkte halverwege de 90'er jaren mee aan ATB- en Telerailproeven ten behoeve van het HSL-project. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

 

Als 'vreemde eend' verbleef deze 'Atlantique' van SNCF van 22-11-1993 tot 02-12-1993 in Nederland. Doel van de missie was natuurlijk het onder de aandacht brengen van de op komst zijnde Thalys. Behalve extra ritten voor genodigden werden ook verscheidene ritten in de normale dienstregeling gereden. Daarbij had de futuristisch ogende verschijning niet te klagen gehad over belangstelling; misschien ook wel een beetje omdat het treinstel in kwestie de 325 betrof, waarmee de Franse spoorwegen een snelheidsrecord van 515,3 km/h hadden weten te klokken. Hoge snelheden met dit type treinstel zouden in Nederland voorlopig niet aan de orde zijn, want in afwachting van het gereedkomen van onze eigen 'HSL', zou er hier tot die tijd alleen op de bestaande tracs gereden worden. Ach, z kom je als Franse machinist (naar verluidt gepiloteerd door de Roosendaler Jan Timmers) tenminste wl een keer in Hoek van Holland. Daar arriveerde deze aandachtstrekker namelijk op 27 november 1993...

Foto boven (Michiel Kreuze): Op de Rotterdamse open dag, die in het weekend van 27-11-1993 werd gehouden, verscheen de TGV uiteindelijk ter bezichtiging op spoor 1. Het weer was niet al te best, maar binnen was het in ieder geval droog...

Foto onder (Ben van Wevering): Thalys in Nederland! Onder de bedrijfsnaam NS/Internationaal vindt de exploitatie na de aanvang nog geruime tijd plaats over de bestaande tracs, zoals hier op 1 augustus 2001 op 'Zuid'...

(Met dank aan Rob van der Rest, Ben van Wevering, Bertus Kers, Simon Geltink, Marco Verzijl, Willem Westdijk, Michiel Kreuze en Mariejozee Geleick)

*****

Foto (Rob van der Rest): Uitgaande van het feit dat de internationale trek-duw-dienst tussen Amsterdam en Brussel op 22 september 1983 gewoon zijn doorgang vond, kunnen we er wel van uitgaan dat deze drie NMBS-locomotieven -met de nummers 2554 + 2551 en 2555- 'vreemde eenden in de bijt' zijn geweest. Dat zij hier de Dordtsestraatweg in Rotterdam passeerden had vrijwel zeker te maken met gepland onderhoud dat destijds in Belgi werd uitgevoerd. Het uitwisselen van de krachtvoertuigen moet in dit geval op Amsterdam-Zaanstraat hebben plaatsgevonden, hetgeen weer impliceert dat er eerder ook een loc-transport vanaf de zuiderburen bestond...

*****

Foto (Ben van Wevering): Dit bijzondere railvoertuig, met kraan, werd op 20 mei 1989 bij de Dordtse Julianahaven gefotografeerd. Naar verluidt was spoorbouwer Van Welzenes de eigenaar, maar op de vraag waar deze 'werkwagen' voor diende, moesten we het antwoord in eerste instantie schuldig blijven. Gelukkig bracht de expertise van o.a. Ren Verharen, machinist VB bij VolkerRail, uitkomst. Hij schreef:

'Het betreft hier een zogenaamde 'WMG-kraan', de voorloper van de tegenwoordig door Strukton, VolkerRail en BAM Rail gebruikte 'SRW-' of 'Gottwald-kranen'. Met deze kranen werden vroeger in sets van 2 stuks wissels en spoorsecties gelegd. Ook de voorganger van mijn huidige werkgever VolkerRail, Railbouw Leerdam, beschikte destijds over een set. Daarvan ik me kan herinneren dat er slechts n exemplaar voorzien was van een aandrijving om het spul over het spoor te verplaatsen. In mijn beleving was het slechts een luchtgekoelde Volkswagenmotor die met een pomp de oliedruk verzorgde voor de hydraulische motoren op de aandrijfassen. Maar..., pin me hier niet op details vast. De andere kraan kon slechts hijsen en zwenken en was daarmee dus volkomen afhankelijk van eerstgenoemde. Strukton beschikte als enige over twee sets van deze kranen. De 'WMG-kranen' waren van Nederlandse makelij. 'WMG' stond in dat opzicht voor 'Weger Machinefabriek Gouda'. Toen halverwege de 80'er jaren de 'WMG-kranen' aan het eind van hun levensduur kwamen, zijn deze door de drie toenmalige spooraannemers vervangen door eerdergenoemde 'Gottwald-kranen'. Deze worden ook wel 'SRW-kranen' genoemd, waarbij de afzonderlijke letters staan voor Strukton, Railbouw (nu VolkerRail) en van Welzenes (nu BAM Rail).'

Ook Joop Oostveen droeg zijn steentje bij...

Er waren 6 spoorwegkranen gebouwd bij WMG; 2 voor SBB (SpoorwegBouwBedrijf), 2 stuks voor Van Welzenes en 2 voor Railbouw. De kranen van SBB stonden op 5-assige wagons die in de oorlog waren gebruikt voor afweergeschut. De nieuwere kranen stonden op wagons met twee draaistellen. De gieken van de kranen zijn later hydraulisch uitschuifbaar gemaakt en inderdaad zijn twee wagons zelfrijdend gemaakt met luchtgekoelde motoren van Deutz. Via een hydraulische pomp en motor werd via een kettingoverbrenging de wagon aan het rijden gebracht. Om het geheel over het spoor te kunnen verplaatsen moest eerst wel de ketting verwijderd worden (hetgeen ooit vergeten werd). Aan de ontwikkeling van de aandrijving heb ik indertijd meegewerkt als tekenaar bij de Weger Machinefabriek Gouda.

Foto (Elbert Conijn): Feijenoord 1973. De eerste twee kranen van de Weger Machinefabriek Gouda voor het SpoorwegBouwBedrijf werden naar alle waarschijnlijkheid afgeleverd tussen 1967 en 1969. Door de vijf-assige onderstellen kwam deze versie niet in aanmerking voor een eigen aandrijving. De constructie mocht merkwaardig genoemd worden. 'Stabilisatiepoten' ontbraken in het ontwerp. In plaats daarvan waren de kranen uitgerust met automatisch uitschuifbare contragewichten. Tijdens hijswerkzaamheden was dat iets om rekening mee te houden, want bij het zwenken van de giek was het raken van eventueel aangekoppelde wagons helemaal niet denkbeeldig. Naar verluidt zijn er dan ook wel incidenten geweest waarbij een achtergelegen wagon 'pootje werd gelicht'.

*****

Marco Verzijl is iemand die in loop der jaren altijd geprobeerd heeft om 'vreemde treinen' vast te leggen op de gevoelige plaat. En van zijn waarnemingen was deze 'reizigerstrein' op het traject Botlek-Maasvlakte. Getrokken door RN (Railion Nederland) loc 6494, en met NSR 1771 in opzending passeert het bijzondere koppel, onder treinnummer 37401(Shl-Mvt), ter hoogte van de 'RISC' op 6 maart van het millenniumjaar 2000. Aan boord van de rijtuigen bevinden zich onder andere de toenmalige minister van V&W en de burgermeester van Rotterdam. Machinist op de 6494 was de Feijenoorder Wilfred Wieldraaijer. Voor wie daar belang in stelt geven we nog even prijs dat het materieel na afloop werd afgevoerd naar Leidschendam. Dit gebeurde onder het nummer 90402.

Foto (Marco Verzijl): Ten behoeve van de Wereldhavendagen reden de DE3-stellen 152 en 120 op de Havenspoorlijn. De locatie waar ze op 07-09-1996 gefotografeerd werden moet voor eenieder bekend zijn: RSC-Waalhaven!

*****

Foto (Ben van Wevering): Als het gaat om 'vreemde eenden', ging de belangstelling in het begin van deze eeuw vooral uit naar 'particuliere' nieuwkomers zoals bijvoorbeeld Shortlines. Minder opvallend, maar niet minder vreemd was deze buitenlandse 'bollenwagon', die werd gespot te IJsselmonde op 2 februari 2004. Door het opschrift 'Kos Krnov' rijst  het vermoeden dat het hier misschien kan gaan om een demonstratiemodel van een gelijknamige Tsjechische fabrikant voor spoorwegmaterieel. Zeker weten doen we dit overigens niet... Wel is het bekend dat dit wagentype later geregeld bij EBS op de Botlek over de vloer zou komen. De lading bestond uit aluminiumoxide voor de keramische industrie.

*****

Foto (Elbert Conijn): Het is in de nazomer van 1988 wanneer een DE II, met het nummer 181, vanaf IJsselmonde de richting van de Havenspoorlijn kiest in verband met een rondje 'Rotterdamse havens'. De passagiers aan boord waren Engelse hobbyisten. Tot waar deze 'vreemde eend' de Havenspoorlijn volgde, is vooralsnog onbekend. Wl weten we dat het treinstel ook de Rmo (tot aan de Mullerpier toe) aandeed. Met dank aan Marco Verzijl voor het aanvullend commentaar.

*****

Foto (Albert Sas): Materieel met een pantograaf is al een poosje niet echt bijzonder meer in de Botlek. Ten tijde van deze fraaie momentopname lag dat echter geheel anders. Ook al helpt de sneeuw daar op deze 29e november van 1985 graag een handje aan mee, het heldere geel van 'Jules' mag tussen de grauwe kleuren van de petrochemie zelfs nu nog opvallend genoemd worden...

*****