FEIJENOORDSE MEESTERS

Utrecht

'Feijenoordse meesters' herinneren zich ongetwijfeld nog de diensten naar Utrecht. Doorgaans deden we dit station in de nachtelijke uren aan in verband met het ophalen van de 'chloor' voor de Botlek. Het is tegenwoordig bijna niet meer voorstelbaar hoeveel nachtelijke activiteit Utrecht ooit kende. Het omspannen van de uit Amersfoort afkomstige goederentreinen vond zelfs onder de kap plaats. Bij deze rangeerwerkzaamheden kwamen de 'rijdende machinisten' overigens niet van pas. Utrechtse collegae deden voor ons dat stukje werk. Totdat via de immer schallende stationsomroep werd aangekondigd dat je trein klaar stond voor vertrek, zaten wij in de drukbezette SOV-kantine.

Foto (Rob Schippers): 'Utrecht goederen' op 3 januari 1975. De loc's 2419 en 2428 wachten gedwee op een volgende klus. Leuk detail op deze foto is de als gevolg van een ontsporing versplinterde vrijbalk. Overal waar vroeger druk met wagons gerangeerd werd, kwam je ergens wel zo'n door wielbanden bewerkte vrijbalk tegen...

Foto onder (Rob Schippers): Rangeerwerkzaamheden te Utrecht die wl 'klusjes' voor rekening van de rijdende machinist waren, hadden betrekking op de om te spannen loc's voor D-treinen. In het verlengde van de kap lagen er daartoe verschillende korte kopspoortjes, waarvan we er op de foto eentje zien. Het kan bijna niet anders, of e-loc 1117 wacht daar op de binnenkomst van een internationale reizigerstrein. Deze opname dateert van 30 juni 1974, maar het patroon was natuurlijk altijd hetzelfde. Een machinist zou tijdig op de bok zitten met de stroomafnemers tegen de draad. Na het loskoppelen van de aanbrengende locomotief zou de aflossende- er aan de achterzijde tegenaan lopen. Terwijl dat gebeurde begaf de rangeerder zich aan de niet perronzijde naar de nieuw aan te koppelen loc. Op weg daar naartoe werd van elk rijtuig, op het laatste rijtuig na, gedurende 1 seconde de loskleptrekker bediend om mogelijk te hoge stuurreservoirdrukken in de triplekleppen te corrigeren. Na het doorverbinden van de slangen, het inhaken van de koppeling en het doorverbinden van de treinverwarmingskabel (iedereen deed dat in deze volgorde!) namen de machinist en de rangeerder samen de kleine remproef met behulp van de blauwe remproefseinen, waarvan de bedieningspanelen zich tussen de sporen bevonden.

De strategie om Utrecht CS met goederentreinen zoveel mogelijk te mijden, maakte dat het goederenverkeer van Rotterdam naar Amersfoort werd omgeleid via Breukelen, Weesp en de Gooilijn. 'Utrecht GE' zou daardoor, samen met de vele rangeerders die het station rijk was, op termijn kunnen verdwijnen...Samen met de goederendienst verloor ook het internationale treinverkeer terrein. Weliswaar ging het laatste met een aantal tussenstappen gepaard, maar uiteindelijk bleven slechts enkele 'onregelmatige' vakantietreinen over, terwijl ICE de uiteindelijke winnaar zou zijn...

Foto (Rob Schippers): Internationaal treinverkeer langs het perron van Utrecht Centraal Station. We zien hier de 1149 met trein 2325 in januari 1975. Geheel in overeenstemming met deze tijd is de inzet van roestvrijstalen Duitse 'Silberling'-rijtuigen en de aanwezigheid van een 'EK-kar' met aanhangers op het perron.

Foto (Rob Schippers): Trein 238 onder aanvoering van locomotief 1160 te Utrecht op 27 maart 1975. Binnen afzienbare tijd zal het geheel weer in de richting van Rotterdam vertrekken. De bebouwing rechts in aanmerking genomen, lijkt het huidige station een stukje verschoven te zijn ten opzichte van het vroegere- ...

Foto (Rob Schippers): Een heerlijk plaatje dat op 01-10-1975 geschoten werd in het Utrechtse. D-trein 238 wordt met het oog op het veranderen van de rijrichting voorzien van een nieuwe locomotief. Voor het nemen van de kleine remproef kan in deze tijd nog gebruikt gemaakt worden van de zogenaamde remproefseinen. Voor de bediening, door middel van een kastje met drukknoppen, moest je je tussen de sporen begeven (een geel vest of kennisgeving aan de treindienstleider was overbodig!) Naast het afgebeelde restauratierijtuig (Plan-E) zien we toevallig zo'n lampenkast van het bewuste remproefsein staan. Als machinist hoefde je er alleen maar naar te kijken. En brandende lamp betekende 'remmen vast' en twee lampen 'remmen los'. Drie brandende blauwe lampen gaven aan dat de kleine remproef geslaagd was. Bij materieel dat voorzien was van een elektropneumatische rem werden de eerste twee stappen herhaald.

Foto's (2x Rob Schippers): Verscholen in een hoekje van Utrecht Centraal Station, ondergaat (ex) treinstel 258 de rol van instructietrein. Deze keer wordt de doelgroep niet gevormd door het rijdend personeel, maar door de 'Matwas'. Reinigen van materieel gebeurde in deze tijd nog minutieus. Van tijd tot tijd werd de gehele vloer gedweild. Zelfs het periodiek stofzuigen van de bekleding in de eerste klasse maakte deel uit van de werkzaamheden. De gele vlag gaf aan dat het verboden was om tegen het treinstel aan te rangeren; hetgeen in dit geval betrekking had op 'combineren'. Opnamedatum april 1976.

Foto (Rob Schippers): De NS-ongevallenkraan van fabrikant Krupp completeerde jarenlang de ongevallentrein van Utrecht en daarmee ook het stationsbeeld. Deze opname dateert van 5 april 1975.

Foto (Rob Schippers): Na het verrichten van het gebruikelijke rangeerwerk vertrekt Motorpost 3016 in maart 1976 van Utrecht GE. Een boven het dak van de posttrekker uitstekende rangeerpaallantaarn (rouwbrief), ter hoogte van de koplading, getuigt van de aanwezige klassieke beveiliging ter plaatse.

Foto (Rob Schippers): 'Kwartjesloc' (2525) te Utrecht op 24 juni 1976.

Foto (Rob Schippers): Ook de loc's 2513 en 2492 vertoeven op 24 juni 1976 op het emplacement van Utrecht. Flarden zwarte rook verraden dat n van de beide machines net gestart is. Ander opvallend detail is het ontbreken van het (blauwe) zwaailicht op de 2513.



Foto (Ben van Wevering): 29-11-1985. Ook bij het zien van deze Utrechtse opname zal het niet moeilijk zijn om bijpassende herinneringen op te halen. Veel machinisten, waaronder Rotterdammers, Feijenoorders en collegae uit Den Haag, kwamen met regelmaat op deze locatie, waar overigens meer te doen was dan alleen reizigers- en het postvervoer van PTT. Op de locatie die op de foto zichtbaar is, werden vroeger ook autos op de trein geladen. Dat gebeurde door middel van zogenaamde koplading vanaf het perron. Met deze wetenschap zien we voor de Motorpost ook een voor dat doeleinde opgestelde autowagon van het type 'Laekss' staan. De opname is naar alle waarschijnlijkheid genomen vanaf de Jaarbeurstraverse en toont, getuige de afschotting tegenover de Bruna-vestiging, de situatie van voor de grote verbouwing van dit station. Voor een juiste orintatie wijzen we nog even op de aanwezige contouren van HGB III (De Inktpot) op ongeveer 3/4 rechtsboven op de foto.

Schrijvend over het 'oude Utrecht' mogen we de vroegere Spoorstaaf-lasinrichting en Bovenbouwwerkplaats zeker niet overslaan. Het aan de noordzijde van het emplacement gevestigde bedrijfsonderdeel van 'Is8' kon immers in het voorbijrijden onmogelijk aan onze aandacht ontsnappen. Dat de beelden van deze bijzondere afdeling desondanks in de vergetelheid zijn geraakt, komt misschien omdat alle sporen ervan inmiddels zijn uitgewist. Maar hopelijk wakkeren de hier afgebeelde foto's de interesse opnieuw aan. Het uitzicht op het buitenterrein moet voor ouderen in ieder geval herkenbaar zijn. Voor de schimmige hallen, waar zich een groot deel van de werkzaamheden voltrok, is dat wellicht anders. Is er iemand die hier nog iets over kan vertellen?

Foto's (3x Rob Schippers): Een impressie van vroegere Spoorstaaf-lasinrichting en Bovenbouwwerkplaats van 'Is 8' in Utrecht. Opnamedatum 03-04-1975.