FEIJENOORDSE MEESTERS

Einde van het Luchtspoor (deel 2)

Foto (Rob van der Rest): Het luchtspoor klonk niet bepaald als muziek in de oren. De beste remedie was dus om er gewoon een draaiorgel naast te zetten. Rechts, in de Noorse wintertrui, staat de orgelman met z' n 'mansbakkie' (voor de jongelingen onder ons die de betekenis van dit woord niet kennen: het geld-ophaal-bakje...) Het orgel staat trouwens precies boven de nieuwe spoortunnel. Rechts is te zien dat de bestrating nog moet worden aangelegd. Op de avond van 24-09-1993 reden de allerlaatste treinen over het luchtspoor. De opname laat ons een week voordien de 1617 met een IC zien. Het is hier 18-09-1993, hetgeen nog 6 dagen herrie betekent!

Deze pagina geeft een impressie van het verloop van de werkzaamheden rond de tunnelbouw in het Rotterdamse. Niet alleen het oude Blaakstation en de halte Rotterdam-zuid zullen worden afgebroken, ook het stationsgebouw van Station Hofplein valt ten prooi aan de slopershamer.

 

Foto links (collectie Kees Dessens): De bovengrondse 'Blaak' wordt verruild door een ondergrondse versie.

Foto rechts (collectie Kees Dessens): Het lege karkas van het stationsgebouw van Rotterdam Hofplein. In dit stadium van de afbraak was het net of Hofplein een heel rendabel station was. De schijn bedroog echter, want de voorbijrijdende treinen reden over het viaduct van de 'Oude lijn'.

Een andere belangrijke operatie binnen het hele tunnelbouwproject werd gevormd het opschuiven van 420 meter 'Luchtspoor', in de richting van de St. Laurenskerk, tijdens het weekend van 22/23 april 1989. De grootste zijdelingse verplaatsing van deze lange 'boog' bedroeg daarbij maar liefst 12,5 meter. Om de 29 brugdelen in kwestie (die elk 70 tot 80 ton wogen) voldoende ondersteuning te kunnen geven, moesten er wel eerst een aantal bestaande pijlers verstevigd worden. Daarnaast was het nodig om een aantal H-vormige betonnen 'hulpsteunen' te plaatsen, welke op de foto's hieronder goed te zien zijn. Het verschuiven, met behulp van vijzels, nam een dertigtal uren in beslag.

Foto boven (Ben van Wevering): Wie op 9 april 1989 een kijkje op de Binnenrotte nam, zag dit. De afstand waarover het viaduct verschoven moest worden, sprak vele Rotterdammers tot de verbeelding...

Foto onder (Rob van der Rest): Op deze foto kunnen we zien dat de tunnelingang, links boven op de foto, aan het Pompenburg al voor een groot deel gereed is. Rond de kruising met de Meent, de dwarsstraat ter hoogte van de locomotief (1144), wordt echter nog hard aan de tunnel gewerkt. Goed te zien is de constructie die er voor moet zorgen dat er in en rond de bouwput geen verzakkingen optreden. Tussen het Pompenburg (links) en het station Blaak (niet op de foto zichtbaar) werden stalen damwanden aan weerszijden van de te graven bouwput aangebracht, waarna de funderingspalen de grond in konden voor de werkvloer. Tegelijk met het weggraven van de grond, bracht men horizontale stempels aan. De damwanden konden zo niet naar binnen worden gedrukt. Als de koppen van de heipalen voor de werkvloer zichtbaar zijn brengt men een laag zand aan en stort men de betonnen werkvloer. Hierop zal uiteindelijk de tunnelconstructie komen te liggen.

Om de stad 'leefbaar' te houden en ook voetgangers de nodige ruimte te geven, worden er op verschillende plaatsen doorgangen gecreerd. Zo bestond er een voetgangersbrug, die de door de bouwput in tween gedeelde Hoogstraat weer met elkaar verbond. De foto hieronder laat zien dat deze voorziening zeker geen overbodige luxe was.

Een wel hl erg mooi uitzicht over het 'Luchtspoor', gefilmd vanaf de St. Laurenstoren door Rob van der Rest (1993). Achtereenvolgens passeren zes rijtuigbakken 'Hondekop', een DDAR-driewagenstel (!) en een door een e-loc 1600 getrokken containertrein.

Uitzicht over het 'Luchtspoor' vanaf de Laurenstoren

Foto boven (Rob van der Rest): Een door de 1623 getrokken trein naar Venlo en Keulen doorkruist de opengegraven stad. Het tunneldeel direct naast de Laurenskerk is hier al gereed. Aan de kant van de Blaak is men echter nog druk bezig. Over de bouwput heen loopt de al eerder genoemde voetgangersbrug die een dankbare verbinding vormt tussen de beide delen van de drukke Hoogstraat.

Klik op deze regel voor de foto's van Elbert Conijn...

Foto's onder (collectie Kees Dessens): Ook op de zuidelijke Maasoever is sprake van een soortgelijke bouwput...

Voor de passagiers van het oude station 'Zuid' (dat ooit de naam 'Station Feijenoord' droeg) werden naast de bestaande halte, houten noodperrons aangelegd. Totdat de derde en huidige halte 'Zuid' opgeleverd wordt, blijft deze noodhalte in gebruik.

Foto (Rob van der Rest): Op 20-05-1991 werd deze (SSN) gelegenheidsfoto van het tijdelijke station Rotterdam zuid gemaakt. Eigenlijk was het allemaal niet veel meer dan een metalen onderstel van steigerbuizen, met daarop wat houten binten en planken. Voor het gerief van de reiziger stonden er wat oude wachthokjes die overigens nauwelijks enige beschutting gaven. Vreemd genoeg waren er wel afvalbakken in overvloed.

*****

Foto's boven (Rob van der Rest): Om onder meer Rotterdammers n Feijenoorders vertrouwd te maken met het tunnelrijden, vonden er tegen de tijd dat de tunnel opgeleverd zou worden volop tunnelinstructies plaats. Zowel treinstellen als 800-tons grindtreinen met aan weerszijden een e-loc 1700 of 1600 werden daarvoor ingezet. Het spoor was toen nog niet in dienst en aan weerszijden met ingegraven dwarsliggers afgeschermd.  Op de foto boven wordt de trein met grindbakken op de nieuwe halte 'Zuid' omgebouwd voor de terugreis naar CS. Op de onderste prent rijdt de instructietrein aan de Rotterdamse kant de tunnelbak weer uit. (Opnames 12-03-1993 en 02-04-1993)

Onder: Machinist Tim Oosterlee vond voor ons dit pareltje uit de krochten der geschiedenis! We zien een stukje uit het TV-programma 'Van gewest tot gewest' dat gewijd is aan de nieuwe, toen nog toekomstige, spoortunnel onder de Nieuwe Maas. Terwijl de reguliere treindienst nog gebruik maakt van het oude 'Luchtspoor', maken zo'n 1600 machinisten alvast kennis met een stukje ondergronds Rotterdam. Behalve een stuk theorie omvatten de instructiedagen eveneens proefritten met zowel reizigers- en goederenmaterieel. In beeld komen onder meer de populaire Topz Hans Edelman en de oud-Feijenoorders Arjo de Haas () en Henk Taal.

 

*****

Foto's boven uit de collectie Kees Dessens.