FEIJENOORDSE MEESTERS

Meer foto's van de Kijfhoek

Dink de Witte, een Dordtse- en 'oud-Feijenoordse' meester, stelde mij deze fraaie luchtopname van de Kijfhoek beschikbaar. De foto werd hoogstwaarschijnlijk uitgegeven ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Kijfhoek, maar helemaal zeker is dat niet. In ieder geval meet het origineel 40 cm bij 50 cm. Net iets te fors om te scannen helaas. Bij gebrek aan beter is de getoonde opname daarom een foto van een foto; gemaakt met mij Cannon SX30 IS.

Foto (Jan van der Reest): De locomotieven 2304, 2418 en 1010 op de opstelsporen van Kijfhoek-Zuidzijde. Deze opname dateert van 8 maart 1982, hetgeen wil zeggen dat loc 1010, na 33 jaar dienstverband, de laatste dagen van haar bestaan bij NS beleeft. Als enige vertegenwoordiger van de serie kon de 1010 behouden blijven voor het nageslacht. In eerste instantie kwam zij in handen van STIBANS. Later zou de machine onderdak vinden bij het NSM in Utrecht.

Met groot genoegen kijk ik elke keer weer naar nieuwe foto's van de loc 1000. Ook weer naar deze plaat. De opstelbundels aan de Zuidzijde zijn voor mij herkenbare sporen. De stopmachine op de achtergrond staat voor het ‘S-bord' van 11/13. Ik had het genoegen om in mijn 'Relt-periode', jaren ‘80-‘81, deze machines vertrekgereed te maken voor inzet in de goederendienst. Tijdens de nachtdienst natuurlijk...
Jeetje, wat een controle punten had die kar! Een grote sticker met de tekst 'Denk aan smeerpersen' was bij wijze van herinnering aan de ingang van de machinekamer geplakt. Ik weet nog goed hoe je als rgr-mcn in het pikkedonker de cabine inklauterde. Zoekend naar cabine 1, want daar zat de batterij schakelaar en kon je de gang en cabineverlichting inzetten. Wat een feest! Check de smeerpersen... Op niveau! Ook zaten daar de smeltveiligheden (lees stoppen) voor de laagspanningsvoorziening. Het feit dat je als jonge knaap de 1000 kende, kon je met trots vervullen; zeker wanneer je daarnaar door een rangeerdienstleider gevraagd werd.
 

Ik dus wel! Al moet ik bekennen dat ik voor de zekerheid in mijn zakboekje spiek voor wat betreft het gereedmaken (geeft toch niet?). Maar goed, er is nu dus licht in de cabine en het gangpad. Ook de rangeerpit kan alvast aan, zodat de opzichter kan zien dat er iemand op de loc bezig is. Daarop begeef mij in de machinekamer om daar vervolgens 4 kranen op voethoogte te openen. Eens kijken..., twee van de hoofdreservoirs moet ik hebben en twee voor het apparatenreservoir!! In de cabine las ik 7 bar van de meter af. Moet zo dus lukken, mits je de goede kranen kiest natuurlijk! Goed onthouden (of was het uit het boekje) van de instructie (en dat is eeuwen geleden voor je gevoel!): Vanaf cabine 1 tel ik drie kranen, de vierde zit vlakbij het spaarreservoir. Kijk uit! Oef!.., Oh ja, het gaat goed... Naar cabine 1, met de sleutel de schakelaars op het afwijkende blok met schakelaars ontgrendelen, de stuurstroom ěn en gelijk maar allebei de stroomafnemers op (lucht zat). Een blik op de meters leert dat mijn enthousiasme te vooruitstrevend was. Ppff 4 Bar (een half Bar speling om te voorkomen dat ik terug moet vallen op het spaarreservoir)! 

'Giel, op 14.., kun je al rijden?'.

Even wachten Willem (Terhorst), roep ik over de porto.. (Ik heb ‘t zo druk als een kleine zelfstandige...)

Snelschakaar in...
Na een doffe plof en het even 'inzinken' van de verlichting komt de elektrotechniek uit de jaren ‘50 tot leven.
Sonoor gezoem verdrijft nu de stilte. De generator gilt en de compressor tokkelt luid het hoofdreservoir vol,
waarna de trillend aanlopende ventilatoren de oorverdovende herrie nog nauwelijks kunnen verhogen.
BV-kraan open... Het zuchtende geluid van de Knorr-remkraan vult het remsysteem.
Zo komt alles gestaag tot leven...
Zittend op mijn losstaande ‘stoel’, laat ik mijn blik goedkeurend over de meters glijden. Heb ik remkracht en zijn de zandstrooiers en de werking van het anti-slip-kussen, te bedienen met de rechterknie, in orde? Dodeman gecheckt?  En vergeet ook het uurwerk en de registratieband van de snelheidsmeter niet!

Foto (Jan van der Reest): Locatie Kijfhoek-Noordzijde op 11 maart 1982. Loc 1001 in gezelschap van de 1135. Links staat op spoor 201 de welbekende kunstmesttrein (Talbot) die in deze dagen nog door een loc 1000 vanuit het Limburgse Geleen werd aangebracht. 

'Ik ben er klaar voor!'

Trots als een (vul maar in) rangeer ik de robuuste machine tegen de buffers van een klaarstaande goederentrein. Ik zet de Knorr remkraan in een remstand en vervolgens in de afsluitstand (BV-kraan niet vergeten!), schakel de ventilatoren uit, de compressor..., snelschakelaar... en laat de stroomafnemers ‘neer’. Vervolgens de stuurstroomsleutel uitnemen, rangeerpit doven en dan over het schamel verlichte 'op en neer' pad naar de andere cabine. De motoren en hun aandrijving eisen op een zodanige wijze hun ruimte op, dat het passeren ervan aanvoelt als een soort van ‘hordelopen’. Cabine 2, verlichting aan.., Faivelysleutel plaatsen, Knorr-handvat in remkraan steken (in de afsluitstand laten en de 'BV' openen), stroomafnemers ňp... Hoogspanning? Snelschakelaar in, compressor in, bij voldoende lucht treinleiding vullen, frontseinen aan en de cabineverwarming niet vergeten. Materieel boek voorin..., geen bijzonderheden te melden eigenlijk. Ik heb mij checklist nog maar net afgewerkt als er op de cabinedeur geslagen wordt. 'Kun je remmen?'.
Bevestigend steek ik mijn hand op naar de wagenmeester, die na het slagen van de voor de Knorr zo essentiële lekkageproef, aan zijn wandeltocht naar achteren begint. Het duurt lang, maar het treinrapport wijst uit dat er een geen kleine jongen aan de haak hangt. 2200 ton, 40 beladen wagens, geen gevaarlijke stoffen... Om de tijd te doden blader ik nog eens het Materieelboek door. Een rembriefje is niet nodig. Ik zal de rijdende machinist zeker zien en spreken. Wanneer ik tenslotte terugloop naar het dienstgebouw kijk nog even achterom om de voor vertrek gereedstaande 1000 nog een keer in ogenschouw te nemen; niet wetende dat dit mijn allerlaatste klus met deze loc was geweest...

(Giel de Jong)

Foto (Arno van Dokkum): Overzichtsopname Kijfhoek-Zuidzijde uit de begintijd van NS/Cargo (1993). De radioloc's dragen de nummers 2346 (links) en 2344 (rechts).

Foto (Arno van Dokkum): Een door E-loc 1211 getrokken bonte goederentrein arriveert op de noordzijde van de Kijfhoek. In tegenstelling tot de huidige spoortelling, was de noordzijde vroeger onderverdeeld in de bundels 201 - 207, 208 - 212 en de 'semibundel' 213 - 214. Uitgaande van het feit dat het op de foto zichtbare bovenleidingportaal tussen de eerste twee bundels in stond, kunnen we vaststellen dat het spoor van binnenkomst hier 206 is.

Foto (Arno van Dokkum): Hoewel we hier uitzicht hebben op de Zwijndrechtse Brug, verwijst deze opname van rond 1990 wel degelijk naar de Kijfhoek. Naast de 'brugoprit' stond destijds een dubbel uitgevoerd omschakelbord ten behoeve van Telerail. Het bovenste bord wees op de automatische kanaalomschakeling (van 12 naar 28) vanaf de 'Oude lijn'. De variant daaronder was uitgevoerd met twee zwarte uiteinden, waarmee werd aangegeven dat machinisten op vanaf Kijfhoek (kanaal 70) aantakkende treinen handmatig moesten omschakelen. Het missen van een kanaalomschakeling betekende dat je als machinist langzaam maar zeker buiten radiobereik raakte. Het was sowieso zaak om altijd te checken of de installatie wel op de juiste golflengte stond afgestemd, want een omschakelbaken gaf slechts de impuls af om te schakelen naar een naastliggende frequentie. Een onbedoelde kanaalwisseling resulteerde dus eveneens in een uiteindelijke radiostilte... 

Foto (Rob van der Rest): 'Foutlopers' of bijvoorbeeld afgekeurde wagons brachten aan de zuidzijde altijd wel het nodige extra rangeerwerk met zich mee. Ook deze staalwagon (met schuifhuiven) wordt samen met enkele ketelwagens nog even naar het juiste spoor gebracht. Opvallend detail aan deze Kijfhoekse opname van 11-10-1997 is de verkleurde verf van de betrokken 6411. In vergelijking met de op de achtergrond staande 6469, is de 6411 een echte 'bleekneus'. De eerste acryllakken waren dan ook zeker niet de besten...

Foto links boven (Ben van Wevering): Kijfhoek, 24-09-2000. Voorafgaand aan alle veranderingen waaraan de Kijfhoek in de toekomst onderhevig zal zijn, wordt er op last van de Brandweer aan de Zuidzijde eerst een enorme vijver gegraven. Dit 'Veluwemeer' moest de permanente aanwezigheid van bluswater voortaan garanderen. Zoals dat op de achtergrond te zien is, liepen er in de Intercity's naar Venlo in deze tijd vaste stammen K4-rijtuigen mee. Deze werden wegens materieelgebrek (als gevolg van de revisie van onze eigen ICR-rijtuigen) gehuurd van de NMBS. Het K4-rijtuig mocht dan de voorloper van de befaamde Franse Corailrijtuigen zijn, ze haalden het er niet bij. De loopeigenschappen waren zelfs zo slecht dat een conducteur mij onderweg eens stellig betichtte van te hard rijden. De waarheid was echter dat ik het juist rustig aan had gedaan om de man's knieën een beetje te sparen... Foto rechts (http://users.skynet.be): Lezen van de krant in de Belgische K4 bezorgde menigeen een gevoel van zeeziekte. Daarbij werd je misselijkheid nog eens aangewakkerd door de in je gezicht zwiepende, smoezelige gordijntjes...

Foto's onder (Ben van Wevering): Deze momentopnamen dateren van augustus 1997 en augustus 2001. Ze geven goed weer hoe de Kijfhoek op deze plaats (de zuidzijde) in korte tijd veranderde. Slechts het oplopende talud van de hoofdbaan is herkenbaar gebleven.