FEIJENOORDSE MEESTERS

Hoofdwerkplaats Tilburg

Foto's: Arjo de Haas (†).

Revisie en ingrijpend onderhoud aan een groot aantal diesellocomotieven en e-locs, en ook aan 'Plan-U' had plaats in Wpl Tb.  Ook voor botsschades bestond er een speciale afdeling. Indien je met een trein Tilburg passeerde, keek je als Feijenoorder altijd even vlug of je iets 'bijzonders' zag staan. Soms was het verhaal achter een in Tilburg bivakerende kar bekend, om niet te zeggen dat je hem er zelf heengebracht had...

Boven: Een opname van Rob van der Rest, gemaakt op 23-05-1974. Voor de deur van de werkplaats Tilburg stonden, net als nu, hele rijen materieel opgesteld. In beeld zijn een groene 'Sik', de 531, een blauwe 1100, een loc uit de serie 1000 en daarachter ook nog een geel/grijze 1100. Heel karakteristiek zijn de 3737 en het Benelux-stuurstandrijtuig. Afhankelijk van hun leeftijd deden Feijenoordse meesters in het verleden op al die soorten materieel dienst. Met de 3737 was diezelfde dag nog over de Betuwelijn gereden. Tegenwoordig belemmert hekwerk voor een belangrijk deel het zicht op het werkplaatsterrein. De Werkplaats Tilburg zal overigens binnen afzienbare tijd verdwijnen. Met de gemeente Tilburg is daar al overeenstemming over bereikt.

Foto onder (Rob van der Rest): Na een NVBS-rit over de Betuwelijn op 26-05-1974, keerde de 3737 met behulp van de 1502 terug naar haar vaste verblijfplaats Tilburg. Op de foto zien we de 3737 naar het juiste opstelspoor rangeren. Kijk echter even mee naar wat er nog meer te zien is. Van links naar rechts is dat een stuk van een 2400 in de oude kleur, gevolgd door een 'PEC' met daaràchter nog een andere 2400 en twee 2200'n in het bruin. Aan het trio loc's helemaal rechts in beeld is iets bijzonders aan de hand. De 2200 in de toen nieuwe kleuren betreft een radio-loc. De tweede kar is echter een loc van het type 2900. Deze kleine serie omvatte destijds niet meer dan vijf stuks. Ze werden in 1970 overgenomen van de Staatsmijnen en deden dienst tot eind 1974. Achter de 2900 is tot slot nog een heel klein stukje van een bruine 2200 zichtbaar.

De werkplaats in Tilburg sprak door de materieelsoorten die men in huis had duidelijk meer tot de verbeelding van Feijenoorders dan de Hoofdwerkplaats Haarlem. Alleen al tijdens de dieselopleidingen, en later ook voor de ETL, kwam je er meerdere keren. Bezoeken waren dan veelal gerelateerd aan het onderwerp dat op een bepaald moment tijdens de cursus werd behandeld. Zo bezocht je de éne keer de motorenafdelingen en een andere keer weer die van de draaistellen of bijvoorbeeld de testbanken waar remkranen beproefd werden.

Machinist P. de With maakte in het voorjaar van 1982 deze afscheidsfoto van de locserie 1000. Ruud Maijer, bij wie deze foto thuis aan de muur hangt en waar deze afbeelding weer een uitsnede van is, scande hem voor 'Feijenoordse meesters'.

Toen het voor de Rotterdamse machinist Arjo de Haas (†) in oktober 1980 tijd was voor een nieuwe cursus (DERL 52), hield dit automatisch de overplaatsing naar Rotterdam-Zuid-Goederen in. Cursus volgen betekende onvermijdelijk weer een aantal malen de werkplaats bezoeken. Net als dat in Haarlem het geval was, was ook Wpl Tb binnen op veel plaatsen schaars verlicht. Van de projecten die daar op dat moment liepen, sprongen er twee nadrukkelijk in het oog; namelijk het aanbouwen van de botsneus op de e-loc 1100 (wat zit er achter dat beschermende neusje?) en de modernisatie van de e-loc 1200. Schade viel er verder altijd wel ergens te herstellen. Voor het reguliere onderhoud aan de diesels kon je eveneens altijd terecht, want dat ging namelijk op alle werkdagen van de week, de maand en het jaar onverminderd door. Opmerkelijk was de kostenbesparing, waar Mw toen kennelijk ook al aan deed. Een zuiger met een scheurtje dat nog niet aan de afkeurmaat zat, werd gewoon weer terug geplaatst in een te repareren motor. In deze tijd brengt men trouwens tijdens de grote revisie nog geregeld de nieuwe geel-grijze huisstijl aan. Door het zetten van een klein 'kraakje' kon je tot slot nog op het (kaal)plukspoor komen. Schadematerieel dat niet meer voor herstel in aanmerking kwam, werd daar opgesteld.

Foto's boven (Arjo de Haas (†): Motorenrevisie te Tilbug. De afgebeelde dieselmotor is een 8-cilinder Stork uit een 2200. Door het gebruik van de sterk reinigende Rotella 30 ®-olie kwamen echt vervuilde motoren nauwelijks voor. Tegen de tijd dat een motorblok voor de revisie uit elkaar gesleuteld werd, blonken de onderdelen je doorgaans als zijnde nieuw tegemoet.

Foto's midden (Arjo de Haas (†): Draaisteltechniek... 2200 versus 2400...

Foto onder (Rob van der Rest): Op de daarvoor aangewezen plaats liggen talrijke wielstellen te wachten op hernieuwde plaatsing onder een locomotief. De exemplaren met tandwiel zullen uiteraard nog worden voorzien van een bijpassende tractiemotor...

De meeste foto's op deze pagina dateren voor een groot deel uit de tijd dat juist de 1100'n werden voorzien van een botsneus (daartoe werd besloten na het ongeval bij Westervoort met de 1129). In dezelfde tijd was toevallig ook de levensduurverlenging van de e-loc 1200 aan de orde. Hoewel er gereviseerd werd aan de hand van een vooraf opgesteld schema, werden karren met een wat zwaardere botsschade net zo gemakkelijk tussendoor behandeld.

Foto's (Bertus Kers): Wie een draaistel nader wilde bestuderen, was in de Hoofdwerkplaats van Tilburg aan het juiste adres. Dit draaistel was afkomstig van de in 1990 gecrashte e-loc 1109. De opgelopen knik (inzet) was niet te herstellen. Vanwege het feit dat de locomotief niet meer verrijdbaar was, werd de truck met behulp van een particuliere kraan op de plaats van het ongeval (het emplacement van Hengelo) verwisseld. Over de oorzaak van de aanrijding kunnen we het volgende kwijt: 'Even terugzetten zonder ombouwen!'. Tja, waar gebeurde dat niet... Een voor de 'Stichting Klassieke Locomotieven' gereserveerde e-loc 1200 kwam zo op de Kijfhoek eveneens aan zijn eind. Trouwens, op het oog bleef de  bak van de 1109 bij dit incident ongeschonden. De buffers van deze 40 jaar oude 1100 zaten dan ook niet (zoals gebruikelijk) aan de bak gemonteerd, maar aan de draaistellen; die onderling όόk weer een verend stoot- en trekwerk hadden.

't Was immers een kwestie van een beetje meer of minder slijpen. Binnen bepaalde grenzen veranderde het totale programma daar niet wezenlijk door. Het beschikbaar stellen van zoveel mogelijk trekkracht voor de 'Dienst van Exploitatie' prevaleerde.

Foto's boven: Arjo de Haas (†).

Foto onder (Rob van der Rest): Soms kon je in de hallen tussen alle locomotieven in, nog wel eens een diesel-3 ontdekken. Dat had natuurlijk alles te maken met de 12-cilinder MGO die dit treinstel aandreef en het feit dat onze monteurs in Tilburg daar vanwege het onderhoud aan de 2400/2500 alles vanaf wisten...

In 2010 wordt de werkplaats Tilburg, in z'n huidige vorm, gesloten. In de plaats daarvan komt er volgens de plannen bij de aansluiting 'Tilburg-Industrie' een zogenaamde componentenafdeling. Het 'klussen' aan locomotieven zou in de toekomst plaats moeten vinden in een nieuwe werkplaats op de Maasvlakte (beginpunt Betuweroute!). De 1600 'n van Railion komen dan enkel nog in Maastricht (overigens hoorde ik dat een Duits bedrijf geïnteresseerd is in de 1600 'n?), terwijl de 17/1800 'n van NSR naar Haarlem gaan (alsof ze het daar nog niet druk genoeg hebben). De nieuw te bouwen werkplaats aan de Maasvlakte zou 'de omvang van Tilburg' moeten krijgen 'en de snelheid van Shunter'. Behalve moderne dieseltypes zullen er ook 25Kv-locs, zoals de BR 189, onderhoud krijgen. Over eventueel schadeherstel wordt helemaal niet gesproken. Ook is het niet zeker of de 6400 'n van Feijenoord meegaan naar de Maasvlakte, of mogelijk naar Shunter verdwijnen...

Op de plaats van de werkplaats Feijenoord, welke eveneens in 2010 gesloten wordt, komen woningen en een groot park. Ik begreep dat er nog wel een monument moet komen om ons allen te herinneren aan het spoorse verleden van die plek. Straatspoor wordt totaal opgebroken (is nu al grotendeels verdwenen, net als de vestiging van Steinweg, welke tegen de vlakte is gegaan). Er komen nieuw asfalt en woningen voor terug. Beetje jammer allemaal, maar goed, voor zulke spoortjes is anno 2007 geen emplooi meer hè... Trouwens, met de opruiming van NedTrain, verdwijnt ook de RET-remise. Die gaat naar de Beverwaard, in de oksel van knooppunt Ridderster, aan de voet van het viaduct over de A16 waar ook de tram overheen rijdt. Ander 'treurig' nieuws is dat die ouwe goeie DES op IJsselmonde door een gebrek aan werk ook al is gesloten. De sporen daar worden nu door Rail4Chem gebruikt om graanwagens op te stellen.

(Door Sander Broerse)

Foto boven (Arjo de Haas (†): Naar verluidt werd deze afgebeelde 648 naast de heuvel van de Kijfhoek van het talud afgereden. Ondanks de zo op het oog zware schade zou toch herstel plaats vinden.

Foto's onder (Rob van der Rest): De bovenste opname stamt uit de tijd dat de serie 6400 in de Wpl Tb gereed werd gemaakt voor de inzet bij Exploitatie. Locomotor 255 drukt de 6441 (met daarachter een 'E-tje') naar een spoor buiten de werkplaats. In de verte staat nog een 1200. Verder overheersen in deze tijd (16-07-1990) vooral nog de 'Sikjes'. Eén jaar later fotografeert Rob het voormalig TD-rijtuig dat hier, gekoppeld aan een rijtuig uit de serie 'plan-E', in haar nadagen als CTO-meetrijtuig dienst doet. Daarnaast zien we de laatste 2400'n; waaronder de 2529 en de 2530.