FEIJENOORDSE MEESTERS

Hofpleinlijn

Foto (Rob van der Rest): 01-11-1992. Station Rotterdam Hofplein in één van haar laatste welbekende verschijningsvormen.

De op 1 oktober 1908 in dienst gestelde Hofpleinlijn verbond de centra van Rotterdam, 's Gravenhage en Scheveningen en heeft door de jaren heen een veelzijdig bestaan gekend. De eerste elektrische treinen, die zich hier op een bovenleidingspanning van 10.000 volt (éénfasige wisselspanning) voortbewogen, schreven op deze lijn geschiedenis. Ook de in 1926 volgende gelijkspanning van 1500 maakte het lijntje mee, niet wetende dat deze wederom experimentele energiebron tenslotte uit zou groeien tot een, lang heersende, algemene standaard voor onze nationale spoorlijnen. Over de Hofpleinlijn mogen we beweren dat ze altijd een belangrijke plaats heeft ingenomen, niet in de laatste plaats als omleidingsroute tussen Den Haag en Rotterdam. Dat sneltrams ooit de slag met echte treinen zouden winnen, was lange tijd ondenkbaar. Toch gebeurde het! In de zomer van 2006 nam RandstadRail het tracé, inclusief de Zoetermeerlijn, met veel bombarie over. Veel voordeel voor het reizend publiek leverde dat overigens niet op. Een fatsoenlijk railproduct volgde pas in september van het daaropvolgende jaar.

Deze herdenktegel is afkomstig uit de collectie van Ton Odijk. Wanneer we vanuit Rotterdam de aangegeven route volgen, valt het meteen op dat de lijn oorspronkelijk uitkwam op Den Haag Hollandsch Spoor. Ook de lijn naar Scheveningen vond daar tot aan de sluiting in 1953 haar oorsprong. Na de sloop, in 1974, van Station Staatsspoor verrees het huidige Den Haag Centraal, waar later ook de treindienst naar Rotterdam Hofplein op uitkwam. Tegeltjes zoals deze waren vroeger te koop in de Spoorwinkel te Utrecht.



Foto's (Rob van der Rest):  SGM 2014 in de klassieke gele kleur te Berkel en Rodenrijs op 21-07-1985. Op de foto's is het treinstel actief als stoptrein naar Den Haag Centraal.

Deze 8mm-opnamen van Wim Meijer laten ons het vroegere spoor tussen Pijnacker en Berkel Rodenrijs zien. Een jaartal wordt op YouTube niet vermeld. Enerzijds ontbreekt de veiling van Berkel, maar tegelijk komen er ook beelden van een gele Mat'46 voor. De periode 1960-1970 ligt daarom voor de hand. Pijnackernaren die deze tijd bewust hebben meegemaakt herinneren zich wellicht nog het station met de handbediende overweg. Overigens is het stukje waarin, loc 3737 werd vereeuwigd, gefilmd in 1974 in Dordrecht. (Met dank aan Walter van den Boogaerdt voor het tippen) Klik op de bovenstaande 'still' voor het bekijken van dit filmpje!

Foto (Rob van der Rest): Op 06-08-1985 rijdt treinstel 2023 op de verbindingsbaan tussen de Zoetermeer Stadslijn (Voorweg) en de aansluiting nabij Nootdorp. Dit was overigens het enige stukje spoor waar je even met 130 km/h kon doorhalen. Daarvoor moest je dan wel de tractie-installatie 'op de hand' bedienen, want de automatische snelheidsregeling vond een maximum van zo'n 118 km/h meestal wel genoeg...

Foto (Cor de Rijke): Ondanks het recente opnamemoment (mei 2006) voelt deze klassieke koersrol inmiddels aan als iets uit een grijs verleden...

Foto (Rob van der Rest): Stel 2032 geeft de fotograaf op 06-08-1985 het nakijken. De opnamelocatie van deze foto is Nootdorp. Leidschendam de aansluiting naar Zoetermeer zijn hier dus al gepasseerd. In de verte de kerktoren van Pijnacker.

Foto (Rob van der Rest): Een machinist die meerdere slagen Hofplein (en/of Zoetermeer) op zijn dienstkaartje had staan kon onderweg beter geen schaapjes tellen! Opname 06-08-1985.

En dan te bedenken dat de politiek van mening was dat wij het niet goed deden? Nu moet mij van het hart dat dit de meeste machinisten 'worst was'. Het lijntje was voor het rijdend personeel nu eenmaal niet opwindend. Zo af en toe een slag was natuurlijk het probleem niet, maar meestal vertoonden de diensten een koppeling van meerdere slagen; al dan niet afgewisseld met wat rondjes over de (voor ons) slaapverwekkende Zoetermeer-Stadslijn. Dat ik mijn laatste ritten, op woensdag 31 mei 2006, over de Hofpleinlijn tòch op de gevoelige plaat vastlegde, was tegen mijn eigen verwachtingen in. Mogelijk speelde het goede weer, en daarnaast het feit dat ik een maand ervoor een nieuwe camera voor mijn verjaardag kreeg, er een rol in. Achteraf gezien was het een goede beslissing! Enkele dagen later sloot de lijn...

(Foto's onder Cor de Rijke)

Voor reizigers op Den Haag Centraal was het vinden van hun trein doorgaans geen probleem. In 999 van de 1000 gevallen troffen zij hun gerief op spoor 8 of 9 aan...

Op de logistieke tekortkomingen na was de hoofdconducteur verantwoordelijk voor het sluiten van de deuren. Deze foto werd dan ook genomen terwijl ik een slag, of beter gezegd een rondje, op de Zoetermeer-Stadslijn voor de boeg had.

Nadering van Voorburg-Het Loo! Vlak voor het aandoen van deze halte schakelde de Telerail over naar kanaal 64. Deze frequentie besloeg de Zoetermeerlijn èn de hele Hofpleinlijn, ofwel het verantwoordelijkheidsgebied van de treindienstleider welke in de Post op de Binckhorst gehuisvest was...

Voorburg- Het Loo! Het blauwe stopplaatsbord stond verscholen achter de abri. Direct na het perron stond het verkenbord voor Leidschendan-Voorburg. Niemand bekommerde zich over de onlogische plaatsing ervan, want 't zijn nu eenmaal seinen die, met inachtname van de plaatselijke snelheid, op remwegafstand moeten staan. De gele 'drieplanksbaak' duidt op de nadering van de stroomloze brug over de Zuidvliet...

Het brugsein zelf stond nog voor het perron van Leidschendam. Voor het vertrekproces had je op dit stationnetje dus geen seinen nodig...

Deze brug was altijd medeverantwoordelijk geweest voor de beperking in asdruk en ton-metergewicht op de lijn. De aanloopruimte naar de stroomloze brug was dermate kort, dat je hier niet veel harder reed dan een kilometer of twintig...

Na het vertrek uit Leidschendam-Voorburg ging het richting de 'aansluiting'. Rechtdoor (rechts) de Hofpleinlijn op en linksaf naar 'de krakeling'...

Nadering van Station Pijnacker vanuit de richting van Leidschendam-Voorburg...

In 2006 waren de voorbereidingen op de toekomst enige tijd in gang.  Deze bypass in de Gemeente Pijnacker was daar een gevolg van...

In dat opzicht waren de nu ineens wèl toelaatbare investeringen opmerkelijk te noemen...

Veiliger zou het er overigens wel op worden, want deze overweg was nu gedoemd te verdwijnen...

In ruil voor dit alles verdween dan wel weer de oude glorie van het station...

Pijnacker dus!

Op naar Berkel en Rodenrijs...

Waarvoor we in de verte, net voorbij de rij kassen, het verkenbord mochten verwachten...

Nieuwbouw verdrong door de jaren heen het landelijke karakter van de lijn. Hierdoor ontstonden contrasten, waarbij nieuwe bewoners zich konden verheugen in hun vrije uitzicht, maar agrariërs en veehouders zich steeds ernstiger in hun voortbestaan bedreigd voelden...

Berkel en Rodenrijs...

Met ruimte voor slechts vier bakken langs de, ten opzichte van elkaar, versprongen perrons...

Nostalgie? Links van de baan in ieder geval zeker. Wat we hier echter niet zien, is de bouwput ten behoeve van HSL aan de rechterzijde van het spoor...

Na 'Berkel' stevenen we af op Rotterdams grondgebied...

Rotterdam Wilgenplas! De groene omgeving verdoezelde altijd mooi de stadse bebouwing...

En de aan de rechterkant gelegen luchthaven van Rotterdam en Den Haag...

Rotterdam Kleiweg, met de na de overweg gelegen wisselverbinding naar de Aansluiting-Hilligersberg...

 

Rotterdam's tweede 'Luchtspoor'... Nadat de langverwachte verbinding met Rotterdam Centraal eenmaal gerealiseerd was, werd er al snel niet meer gereden in de richting van Rotterdam Hofplein. Het stukje geschiedenis dat achter dit langgerekte spoorwegviaduct verborgen lag, zou er daarom ook aan moeten geloven. Giel de Jong kon op 14 mei 2011 de sloopwerkzaamheden ter hoogte van de A20 nabij het St. Franciscus Ziekenhuis nog net vastleggen. Op de werkplek leverde dat overigens wel een paar verbaasde gezichten op. Maar ja, wat wil je als er ineens een trein voor je neus stopt en er dan ook nog eens een machinist vanuit de cabine naar buiten buigt voor het nemen van een foto van een stukje Feijenoordse herinnering... (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

Waarvan nog maar een enkel (linker) spoortje bruikbaar is...

Dwars door de oude binnenstad naar het Bergwegstation...

Waar je 's avonds liever niet alleen op het met graffiti omhulde perron stond...

Vervolgens het laatste stukje naar de eindbestemming... Het laatste dwergseintje aan de linkerkant van het spoor toonde altijd (maar dan ook altijd!!!) 'geel'...

Langs mijn laatste school (de MTS Christiaan Huygens aan de Benthemstraat)...

Nadering van Rotterdam Hofplein...

Na de aankomst op de eindbestemming...

Was het ombouwen...

En weer met 100 km/h terug naar Den Haag Centraal.