FEIJENOORDSE MEESTERS

Betuwelijn van klassiek naar CVL

Afbeelding boven: Herdenkingstegel 'Van armsein tot lichtsein' (met dank aan Ton Odijk). Ongetwijfeld kregen de betrokken werknemers deze tegel destijds van het bedrijf cadeau. De rest van de geïnteresseerde NS'ers kon tegen betaling terecht in de 'Spoorwinkel'. De uitgegeven tegel heeft overigens wel een ingebakken foutje, want het afgebeelde treinstel is voorzien van een hooggeplaatste automatische koppeling; en die vonden we ook in deze tijd alleen op Mat '64, SGM en ICM...

Foto onder (Cock de Goede): Uit de richting Hardinxveld arriveert een 'diesel-3' op spoor 2 in Gorinchem. Het opnamemoment van deze foto moet ergens in het begin van de 80'er jaren gelegen hebben. Op de achtergrond staan zodoende nog de twee klassieke uitrijders met daarachter de wachterbediende spoorwegbomen van de Banneweg. Net voorbij het einde van het perron langs spoor 1 is het wissel naar de 'schrootboer' gesitueerd, waarvoor bij de treindienstleider van Gorinchem een zogenaamde 'sleutel met penning' verkregen kon worden.

In  november 1981 maakte de klassieke beveiliging op de westelijke Betuwelijn plaats voor een modern lichtseinstelsel in de vorm van 'Centrale Verkeersleiding', ook wel V-NX beveiliging genoemd. De bediening, door middel van een standaard Integra-tableau, van de lijn verhuisde daarmee naar de 'Post' in Rotterdam. Deze keuze werd voorafgegaan door een langdurige studie, waarbij de directie aanvankelijk voorstander was van 'TPRB' (ter plaatse bediend relaisblokstelsel). Dit systeem kende immers niet de noodzaak van doorgaande spoorisolatie en zou met minder kosten te realiseren zijn. Dat uiteindelijk de versie mèt 'geïsoleerde blokken' won, lag louter en alleen aan de toen heersende toekomstvisie.

Prent van de 2e klasse wachtkamer in Gorinchem uit het boekje 'Van armsein tot lichtsein'. (Met dank aan Jan Dirkzwager)

Behalve een tegeltje dat betrekking had op de modernisering van de Betuwelijn, verscheen er ook een boekje met de titel 'Van armsein tot lichtsein'. Daarin blikten de samenstellers met een aantal leuke wetenswaardigheden, waarvan de bovenstaande afbeelding van de 2e klasse wachtruimte in Gorinchem er één van is, terug naar het roemrijke verleden (waar zelfs 'D-treinen' in voorkwamen) van de lijn. Hoe dan ook zouden toekomstige reizigers op de Betuwelijn met beduidend minder genoegen moeten nemen, want de nieuwe beveiliging betekende ook het inkrimpen van de dienstverlening...

 

Foto's boven (Rob van Dorland): Het nieuwe automatische brugsein op Station Arkel wacht afgekruisd het moment van indienststelling af. Het armsein helemaal links dekte zowel de draaibrug, als het blok naar Leerdam. In het uitstekende gedeelte van het stationsgebouw bevond zich de bedienpost. Daar bediende de wachter behalve het klassieke sein ook de overweg. De laatste heeft hier in het kader van de ombouw dubbele bomen. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Foto's onder (Rob van Dorland): Links nog even de dubbel uitgeruste overweg van de Stationsweg te Arkel. Rechts de opengedraaide draaibrug te Arkel, die zo niet vaak door machinistenogen werd waargenomen. Vertrekken uit Gorinchem was met een 'weggegeven' brug onmogelijk. Vanuit Leerdam weer wel, maar aan die kant stond het bordes (tot aan het einde van de jaren '80 kende Arkel de mogelijkheid tot kruisen) op grote afstand van de brug.

'TPRB' had in feite maar weinig te bieden. Het systeem verschilde in opzet, afgezien van de gebruikte lichtseinen, ook niet veel van de oude beveiliging. De reductie van de beambten langs de lijn werd bovendien als belangrijker beschouwd . De posten zouden sowieso verdwijnen en daarmee ook het betrokken personeel. Dat de gezelligheid van het lijntje daarmee eveneens de benen nam, zouden machinisten en conducteurs al snel ervaren... Aan de mogelijkheden om 's morgens vroeg in bijvoorbeeld Beesd of Leerdam een 'bakkie' bij de wachter te doen, was met ingang van december 1981 op slag een einde gekomen.  Alleen Gorinchem bleef zijn traditie trouw. Daar huisde naast de lokettist(e) ook nog geruime tijd (tot de bediening overging naar Rotterdam) de brugwachter van Arkel...

Foto (Rob van Dorland): Net als tegenwoordig, waren de seinen aan weerszijden van de Baanhoekbrug ook ten tijde van de klassieke beveiliging uitgevoerd als automatisch werkende lichtseinen (zonder 'P'!). Zolang er zich in de aankondiging geen trein bevond, was de brugwachter onder bepaalde voorwaarden in staat om deze seinen 'over te nemen' en rood te laten tonen. De foto toont het uitzicht vanaf de brugwachterspost rond 1980.