FEIJENOORDSE MEESTERS

Havenspoorlijn in beeld

Hoe vaak 'Feijenoordse meesters' de Havenspoorlijn ook op- en neer reden, met het verstrijken van de tijd vervagen onvermijdelijk onze vroegere herinneringen. We konden destijds het uitzicht wel dromen en de foto's die machinist Arjo de Haas in 1983 schoot, waren daarom eigenlijk niets bijzonders. Toen althans! Door de jaren heen veranderde er in onze beleving weinig, maar bij nader inzien klopt dat toch niet helemaal... Vergelijk 20 jaar verschil maar eens! Machinist Willem Smouter legde als Railion-machinist in de zomer van 2002 nòg een keer het traject vast op de gevoelige plaat. Over verandering gesproken...de doorgetrokken Betuweroute naar de Waalhaven ligt tegenwoordig geografisch gezien totaal anders. Bovendien is het gehele tracé nu ook voorzien van een, met wisselspanning gevoede, rijdraad.

Foto's boven (Arjo de Haas): De nadering van station Barendrecht en Barendrecht-aansluiting in 1983.

 Daaronder (Foto's Arjo de Haas en Willem Smouter): Barendrecht-aansluiting in 1983 (links) en 2002 (rechts). De vroegere situatie kenmerkte zich door de richtingaanwijzer (koeienkop) op het sein, de tweesporige hoofdbaan tussen Barendrecht en Rotterdam Lombardijen, en niet te vergeten het derde spoor dat in de richting van IJsselmonde liep. Via de 'Videopagina' zijn bewegende beelden van de oude situatie te zien.

Filmfragment: Containertrein bij Barendrecht-vork op weg van de Botlek naar de Kijfhoek.

 Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel: 'Barendrecht-vork'

Klik hier voor meer foto's van de Aki Kooiwalweg bij kilometer 0.9

Foto boven: (Willem Smouter): Rijdend in de richting van de 'Vork' voorbij de Ahob in de Barendrechtseweg.

Midden (Foto's Willem Smouter). Links is in de verte het viaduct dat in het verlengde van de Vaanweg ligt en naar de A29 leidt. Voordat de beveiliging werd aangepast en baanvaksnelheid omhoog ging naar 80 km/h, was het nog niet mogelijk om beveiligd linkerspoor naar de Waalhaven te rijden. Over 'Linker spoor' de Aansluiting Barendrecht in, betekende een lastgeving 'Verkeerd spoor'! Die lastgeving moest je op de Kijfhoek al in ontvangst nemen. Treinen die verkeerd spoor reden, voerden voorop twee witte lichten en één rode. Afgezien van de beveiliging en de baanvaksnelheid bleef dit stukje spoor tot op het laatsts onveranderd.

Foto's onder (collectie Rob van der Rest / Wilfred Wieldraaijer): Een beeld van de fraaie plek die 'Barendrecht-vork' in augustus 1992 nog was. Landschappelijk gezien moeten we het tegenwoordig met veel minder stellen... (Inzet: De bij 'de Vork' passerende 2403 op 25-02-1989). Op de tweede prent zien we, rechts aan de horizon, duidelijk de contouren van de Barendrechtse watertoren en de daarnaast gesitueerde dorpskerk. Dat verraadt gelijk dat de tijd, waarin deze 2400 zijn bonte goederentrein door het onbebouwde landschap voorttrekt, alweer aardig wat jaartjes achter ons moet liggen. De versgestorte, lichtgekleurde ballast, en het nieuwe NS-logo op de loc, versterken de conclusie dat deze opname ergens in het begin van de 70'er jaren gemaakt moet zijn. De directe verbinding met het latere Kijfhoek bestond eerst namelijk niet en werd pas gerealiseerd toen de eerste sporen van Heerjansdam operationeel werden. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

 

Filmfragment: Zomer 1992... Loc 2333 staat met vol vermogen voor een 'Waalhaventrein' en is over de Havenspoorlijn op weg naar de Kijfhoek. Terwijl Rob van der Rest zijn camera langzaam met de passerende trein meedraait, groet de Feijenoorder op de locomotief met een 'toetertje' en een opgestoken hand. Al met al nostalgisch beelden waarvan er naar alle waarschijnlijkheid niet veel op Internet te vinden zijn.

 Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel: 'Havenspoorlijn1'

Filmfragment: Zomer 1992... Een loc van het type 2200 rijdt over de landelijk aandoende Havenspoorlijn. Veel diensten waren een letterlijk halen (in de vorm van een losse loc) en brengen van treinen. Zodoende kwamen geregeld dezelfde locomotieven en machinisten voorbij... (Camera: Rob van der Rest)

Foto's (Ben van Wevering): Goederentreinen nabij de Maeterlinckweg in 1988. Op de foto rechts rijdt de 'Talbot'; een met kunstmest beladen trein voor de Waalhaven. Nadat een e-loc 1000 de trein op Kijfhoek had aangebracht, reed een Feijenoorder deze trein met een tweetal 2400'n door naar de eindbestemming. Mijn 'proeve van bekwaamheid' voor de DEL-bevoegdheid legde ik op deze trein af. De keuze van mijn baas op juist deze trein was niet toevallig. Op de '1000' zat namelijk nog een 'Knorr'-remkraan en maar al te vaak was het remsysteem overvuld door onzorgvuldige remgedrag bij binnenkomst. Je kon daarop twee dingen doen... van voor naar achter de trein langs om wagen voor wagen de spuikleppen te bedienen, of je schroefde gewoon flink de remkraan op in de hoop dat de treinleidingdruk vóór de Waalhaven weer tot een normale waarde gedaald zou zijn.

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel: 'Havenspoorlijn2'

Filmfragment: Zomer 1992... Loc 2333 met een containertrein onderweg richting de Waalhaven. In het tweede gedeelte van de clip is aan de uitlaatrook te zien dat de loc overschakelt van serie naar (serie-) parallel. De meter van de blower loopt dan op naar 0,4 bar. In de seriestand kwam de naald van deze meter niet los van de zitting...  (Camera: Rob van der Rest)

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel: 'Havenspoorlijn3'

Foto's (4x Arjo de Haas): Nostalgie ten top! Voorbij Barendrecht-vork lag eerst het onbewaakte overpad ter hoogte van het crematorium. Daarna was het de beurt aan de Ahob van de Langenhorst en de Aki van de Smitshoekseweg in Zuidwijk. Op de foto links onder zien we het Metroviaduct ter hoogte van de Ooltgensplaatweg in Pendrecht. De laatste foto van dit vierluik toont de inrijder (sein 2) van de Waalhaven.

Filmfragment: Nadering van Station Waalhaven, gefilmd vanuit een loc 6400 in 1992. Camera: André van de Beek.

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel 'Havenspoorlijn4'

Foto's boven (Willem Smouter): Links emplacement Waalhaven 1, het vroegere Waalhaven-zuid. Rechts Waalhaven 2, voorheen de containersporen.

Filmfragment: Emplacement Waalhaven-zuid, gezien vanaf de hoofdbaan in 1992. Camera: André van de Beek.

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel 'Havenspoorlijn5'

Foto links boven (Arjo de Haas): Ook al is het uitzicht langs de lange neus van deze 2200 beperkt, dit is onmiskenbaar de nadering van Pernis (opname 1984). Na het viaduct bevonden zich een tweede overweg en het inrijsein. Sein 525, het voorsein van Pernis, hebben we hier achter ons. Dat was een automatisch sein zònder 'P'.

Foto rechts boven (Willem Smouter): De Botlekbrug in 2002, die je vroeger met maximaal 30 km/h mocht nemen. Harder wilde je als machinist ook niet, want de spoorligging was zo slecht dat je soms dacht dat je van de rails zou stuiteren. Met een zware trein in de haak kon het voorkomen dat je door fietsers werd ingehaald.

Filmfragment: Wachtend voor de geopende Botlekbrug (1992). Camera: André van de Beek.

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel 'Havenspoorlijn6'

Foto's boven (Willem Smouter): Een ingrijpend veranderde Botlek in 2002. Aanvankelijk kende de Botlek geen doorrijdsporen. De eerste sporen waarmee het emplacement werd uitgebreid waren de zogenaamde 'ertssporen'. Daarna volgden steeds weer nieuwe sporen...

Daaronder (Foto's Arjo de Haas): Emplacement Botlek op een natte zaterdag in het voorjaar van 1983.

Hoe de nadering van de Calandbrug er ooit uitzag, zien we hieronder op de foto's die machinist Wim Smouter in 2002 maakte.  Ook emplacement Europoort ging bij hem op de 'kiek, evenals de nieuwe Dintelhavenbrug en de Suurhofbrug. In 1992 werd dit deel van de 'Stamlijn' gefilmd door André van de Beek. De spoorverdubbeling naar de Europoort is dan bijna een feit.

Klik op deze regel voor het filmpje met de titel 'Stamlijn Europoort-Maasvlakte'

Foto's links boven (Willem Smouter / Rob Keijzer): Op weg over het verdubbelde spoor naar de Europoort. Links onder aan de spoordijk lag het raccordement naar onder meer de 'Bell' en 'Broekman'. Rechtsboven het herkenbare uitzicht op de Calandbrug, komend vanuit de Botlek. Het derde plaatje stamt uit de beginperiode van de bewuste brug en werd gemaakt tijdens een rit vanaf de Europoort. Enkel spoor en slechts een enkele weggebruiker kenmerken hier de later zo drukke wal-oever-verbinding.

Op de vier foto's (Willem Smouter) hieronder zien we achtereenvolgens De Calandbrug, het emplacement Europoort, de nieuwe brug over de Dintelhaven en de Suurhofbrug.

******

Foto (Arno van Dokkum): Getrokken door loc 2384 is de Feijenoordse ongevallentrein op weg naar de Maasvlakte in verband met het hersporen van een containerwagen. Op de achtergrond zien we de BP raffinaderijen (Europoort), hetgeen betekent dat de trein zich voor het sein van de Suurhofbrug bevindt. Locomotief 2384 (ex 2342) zou later als enige voorzien worden van de rode huisstijl van NS/Cargo. Van de 2 stalen D’s achter de loc het bruine exemplaar de Feijenoordse-. De gele zou een overcompleet geworden hersporingswagen van elders zijn. Meer informatie hierover is van harte welkom. Tijdsindicatie eerste helft van de jaren '90.

 

Foto (Arno van Dokkum): Op 22-7-1992 naderen de 6490 en de 6472 met een containertrein het eindpunt van de Havenspoorlijn. De machinist heeft dus de Suurhofbrug al achter zich gelaten en heeft inmiddels de inrijder van de Maasvlakte in zicht. Om deze plaat goed te kunnen schieten, moest de fotograaf tussen de snelweg en het spoor in gaan staan. Een ietwat ongemakkelijke plek, zo schrijft hij in zijn begeleidend commentaar. Gelukkig maar dat het voorsein van de Suurhofbrug, door het omkeren van de rijrichting, van te voren aangaf dat er een trein in aantocht was. De brugseinen stonden hier gewoonlijk 'op de automaat' en toonden dus groen. In het geval van een voorgenomen brugopening kon de brugwachter het sein terugnemen zolang er maar geen trein in de aankondiging aanwezig was...

In den beginne waren hier, aan het einde van de 'Stamlijn', 3 sporen met handwissels, een spoor waarover ertstreinen van en naar de EMO gerangeerd konden worden, een gammele keet, terreinchefs met uiteenlopende hoby's, een rangeerder en ... een kast met vishengels waarmee we (gedurende de tijd waarin de trein geladen werd) in de haven visten. Voor een verse kop koffie wilden sportvissers meestal wel wat aas afstaan. (Foto's Willem Smouter)

Tot slot zou RRF-machinist Marco Smit voor Feijenoordse meesters nog wat hedendaagse plaatjes (voorjaar 2008) schieten... Een paar was meer dan genoeg geweest, maar eenmaal begonnen ging het kennelijk wel lekker. Uiteindelijk werden het er dus wat meer. Deze fotorit voert vanaf de 'Putsporen' op de Waalhaven, via het emplacement en de 'aansluiting 3', Pernis (met vlak voor de tunnel de opgebroken Shell spoorpoort), de Botlek en de Europoort naar de vroegere locatie 'NSF/TSF. Na het verrichten van de nodige rangeerwerkzaamheden daar gaat de reis via de omgekeerde route terug naar spoor 4 RSC. Na het parkeren van de loc op 'Putspoor 320 T-zijde' is het welverdiend tijd voor de koffie...

Klik op deze regel voor dit filmpje met de titel 'Van Havenspoorlijn naar Betuweroute'

Voor Feijenoordse machinisten kende de Havenspoorlijn geen geheimen en ook al ziet ze er tegenwoordig heel anders uit, veel markante punten zullen waarschijnlijk voor altijd herkenbaar blijven; zoals bijvoorbeeld op het inmiddels opgebroken tracé tussen de Waalhaven en de aansluitingen bij Lombardijen en Barendrecht. Jacques Mouthaan, die tegenwoordig in het 'Utrechtse' zit, maakte voor ons een verrassende fotoreportage. Waarom hij daarvoor in de nazomer van 2008 zijn fiets boven de auto verkoos, maakt een simpele muisklik naar het vervolg hieronder duidelijk...