FEIJENOORDSE MEESTERS

Rangeren in de regio

Behalve Rotterdammers deden ook Roosendaalse machinisten geregeld Fo aan. Machinisten van andere standplaatsen beschikten doorgaans niet over wegbekendheid. Slechts sporadisch weken zij uit naar het depot wanneer zij bijvoorbeeld op IJsselmonde te maken kregen met een niet te verhelpen defect of een tekort aan brandstof, olie of koelwater. Voor de verkeersleiding was het dan even 'naar binnen sturen' een voor de hand liggend iets. Het ontbreken van wegbekendheid was meestal geen probleem, omdat er vaak wel een Feijenoordse machinist was die zijn collega tegemoet kon lopen. Ter hoogte van het armsein of de overweg bij 'Post K' (van waaruit beide bediend werden) werd de loc dan overgenomen. Het kwam natuurlijk ook voor dat de een rijdende machinist geen tijd (of geen zin) had om een slag naar Fo te maken. Denk erom dat sommigen niet te pruimen waren! In die gevallen liep een reservemachinist van het depot naar IJsselmonde om dáár de loc's op te halen. Wandelen door een gebied met klassieke beveiliging hield je scherp en goed in conditie. Hindernissen in de vorm van trekdraden waren alom aanwezig. Bovendien hield niemand op met rangeren omdat er toevallig iemand tussen de sporen liep. Overal bevonden zich immers rangeerders langs en tussen de sporen. Eenmaal op de terugweg moest je met de loc's langs vele 'vaantjes' en 'rouwbrieven'. Voor het berijden van iedere volgende wisselstaat moest je formeel opnieuw naar de praatpaal voor toestemming. Meer ervaren machinisten lieten dat soms na. Zij hadden het vermogen om in één oogopslag te zien of de wissels voor hen aanlagen. Als jonkie nam je dergelijke risico's niet en nam je het voor lief dat je door een seinhuiswachter werd afgesnauwd met  woorden als: 'voor wie denk je anders dat het is!'

Onderstaande aanvulling op deze tekst is afkomstig van ex-Feijenoordse meester Jan van der Reest. Hij schrijft dat er naast Rotterdammers en Roosendaalse machinisten, ook Hagenezen op Feijenoord kwamen. Zij brachten meestal in de avond een loc...

Foto (Rob van der Rest): Een 'avondtrein' van de RMO is onderweg naar de Kijfhoek en rijdt hier op 07-01-1991 ter hoogte van de Dortsestraatweg. Achter de stuurtafel van de 6412 zit - na bestudering met een vergrootglas zijn we daar voor 99 procent zeker van - de Feijenoordse machinist Harm Bos. Harm stelde zich in de regel aan anderen voor als 'Meester Bos', maar wanneer bekenden hem zo aanspraken zei hij altijd: 'U mag wel Harm tegen mij zeggen. De broers van Harm (Wim en Hans) waren vroeger ook machinist op Feijenoord. Zij werden later overgeplaatst naar het oosten des lands, de plaats waar het drietal oorspronkelijk vandaan kwam. Als het goed is betrekt Wim Bos nog regelmatig de Achterhoek in zijn 'Spoorse rondjes'. Hans Bos overleed helaas veel te vroeg na een ernstig ziekbed. Postuum zetten we hem op deze site daarom nog eens in het zonnetje...

'Ik kan me nog herinneren dat ik samen met zo'n Haagse machinist op de halte Zuid stond te wachten toen het avondtreintje van de Rmo naar de Kijfhoek langskwam (twee 2400'n en ongeveer veertig wagens). De brave man stond met open mond te kijken naar de schijnbaar eindeloze trein. Dat waren ze in Den Haag niet gewend en zijn vraag of dit normaal was, kon ik alleen maar bevestigend beantwoorden...'

Foto links: Op oude seinhuizen heerste altijd een speciale sfeer, met name in de avond en 's nachts. De slechts sporadisch aanwezige verlichting moest het zicht naar buiten dan waarborgen. Seinhuiswachter Nico Luijendijk aan het werk op zijn post aan de Haagweg in Leiden.

Foto rechts: De combinatie van sfeervolle verlichting, klassieke beveiliging, stoom én sneeuw is bijna sprookjesachtig te noemen. Deze dia maakte ik op Utrecht Goederen vanuit de tender van de (SSN) 23023 in januari 1979. Ook dit stukje nostalgie bestaat sinds 2006 niet meer...

Natuurlijk gingen de machinistenwerkzaamheden verder dan alleen die op het depot. De Regio Rotterdam Goederen (Rtg), waar Fo deel van uitmaakte, besloeg geografisch gezien een groot gebied.

Foto (Rob van der Rest): Weliswaar besloeg de 'Regio Rotterdam Goederen' een groot gebied. Langs de Havenspoorlijn lagen verreweg de meeste goederenstations... Hier is de 2264 met een trein onderweg over de Havenspoorlijn naar het Botlekgebied. Kilometer 3.3 stond voor machinisten trouwens synoniem voor het overpad ter hoogte van het crematorium.

Machinisten draaiden rangeerdiensten op de oude emplacementen van Feijenoord en IJsselmonde, op de Kijkhoek en daarnaast op alle stations langs de havenspoorlijn, die zich uitstrekte tot aan de Maasvlakte. De meeste van die stations waren zelfs kleine machinistenstandplaatsen. Dat was ook het geval voor de Rechter Maasoever, het emplacement bij het Marconiplein, Rotterdam Noord Goederen en Hoek van Holland. Met goederentreinen, die hun eigen te plaatsen wagens bij zich hadden, bedienden we ook nog eens de VAM bij Schiedam-Rotterdam west en daarnaast de stations Vlaardingen Goederen (centrum), Maassluis en Dordrecht.

Foto (Pim de Rijke): Luchtfoto van het industriegebied 'Moerdijk', gemaakt door mijn jongste zoon op 25-01-2007.

Later kwam daar Alphen a/d Rijn bij. In het geval van Dordrecht reden treinen (en raccordementstreinen) naar de Zeehaven, De Staart, Sliedrecht en Gorinchem én het hele Moerdijkgebied rondom Lage Zwaluwe.

Fotovierluik onder (Rob van der Rest): Achtereenvolgens zien we Loc 2215 met een lading vuile ballast op het station van Dordrecht (24-05-1992). Destijds waren dit soort vervoeren nog in handen van NS... Daarnaast loc 2277 met 2 ketelwagens voor DuPont op het station van Dordrecht (06-04-1990). De foto links onder laat de 2449 zien met zo'n trein in de buurt van de brug over het Wantij (04-06-1988). Op de laatste foto keert de 2456 als LLT terug van de bestemming 'De Staart'. Locomotieven van het type 2400 genoten de voorkeur bij de inzet op raccordementen. Let op de landelijke omgeving (1986) van de huidige wijk Stadspolders. Zowel de kassen als de spoortuintjes zijn tegenwoordig verdwenen...

Foto's onder: Ben van Wevering / Arie Poots: Twee fraaie platen uit 1989! Op 23 maart 1989 is loc 2271 met een ketelwagentrein onder nummer 55321 onderweg van Dordrecht naar het raccordement 'De Staart'. Daar zullen de wagens bij de firma DuPont ingezet worden. Enkele maanden later, op 20-06-1989, fotografeert Ben van Wevering de terugkomst vanaf 'De Staart'. De brug die we zien is uiteraard de Wantijbrug. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Alle stations hadden een uitgesproken eigen sfeer. Natuurlijk besloeg de rijdende dienst een veel groter gebied dan alleen de eigen regio. Elders volgt daar meer informatie over, maar niet voordat we hier misschien eerst een fotorit over de Havenspoorlijn gemaakt hebben... (Met dank aan Arjo de Haas (†), Willem Smouter, André van de Beek en Rob van der Rest).

Grote bedrijven met veel rangeerwerk op het eigen terrein beschikten vaak over een eigen locomotiefje. Een investering daarin loonde beslist, want uit het verplaatsen van wagons door NS-personeel vloeide altijd een rekening voort. Natuurlijk waren deze zogenaamde industrielocjes, die meestal van Duitse makelij waren, maar heel klein en als NS-machinist haalde je er eerlijk gezegd hoog je neus voor op. Nee, daar wilde je in uniform liever niet op gezien worden! Dat foto's van 'Rotterdamse dwerglocomotieven' nu toch de nodige nostalgische gevoelens oproepen is niet vreemd. Sommigen zag je immers bijna dagelijks en met een beetje pech moest je zo'n ding ook nog eens over de baan naar de werkplaats piloteren...

Foto's (Ben van Wevering): Rotterdamse bedrijfslocomotieven troffen we onder andere aan bij de 'Bell' aan de Theemsweg. Op Pernis was dat bij de NOM (waar men ook beschikte over een 'Sik') en op het terrein van Chervron. De roodbruine rangeerloc op de afbeeldingen onder kwam je tegen op de Vulcaanweg te Vlaardingen. De opnames stammen uit 1988 en 1989.

Botlek / Pernis |  IJsselmonde en Feijenoord  |  IJsselmonde en Feijenoord 2  |

De trein in de wijk  |  De sloop van IJsselmonde  |  Hoek van Holland  |  Maassluis  |  Ontsporing  op het Handelsterrein

Nadagen van Feijenoord  |  Kijfhoek  |  Maasvlakte  |  Rechter Maasoever (Rmo)  |  Rotterdam Noord Goederen  |  Sliedrecht

Vlaardingen  |  Waalhaven

*****

Terug naar index